Içindagi içindadir
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
«Içindagi içindadir» (fors. Fīhi mā fīh) — Jaloliddin Rumiyning suhbatlari jamlangan nasriy asari. Unda inson, uning özligi va ruhiy hayoti haqidagi fikrlar bayon etilgan.
Yaratilişi
13Özbekça Vikipediya ma'lumotiga köra, asarda Mavlononing turli majlislardagi suhbatlari uning öğli Sulton Veled tomonidan jamlangan. Inglizça Vikipediyada B. Foruzanfarga tayanib, kitob Rumiyning katta öğli Sultonvalad tomonidan, Rumiyning Masnaviy böyiça ma'ruzalaridan olingan qaydlar asosida yozilgan bölişi mumkinligi aytiladi. Şu manbada asar naşr vaqti va muallifi haqida köp narsa ma'lum emasligi ta'kidlanadi. J. M. Sodiqiyga köra, 1316-yilga oid nusxada asar «Fihi mā fihi» deb, 1350-yilga oid nusxada «Asrār al-Jalāliya» deb atalgan. Jon Boldokning yozişiça, asar Rumiyning umri oxirida, taxminan 1260–1273-yillar oraliğida, Rumiyning özi tomonidan yozilgan bölişi mumkin. Şunday qilib, manbalar muallif va yozilgan vaqt masalasida bir-biriga mos kelmaydi.
Asar nomi ba'zi talqinlarda «içingda bölişi kerak bölgan narsalar bu yerda» degan ma'noni anglatişi mumkin deb izohlanadi.
Mazmuni
13Özbekça Vikipediyaga köra, asar yetmiş beş bobdan iborat: oltitasi arab tilida, qolganlari fors tilida. Inglizça manbada 72 ta qisqa suhbat deyilgan. Ba'zi boblar Saljuqiy vaziri Sulaymon Parvonaga qaratilgan. Ayrim siyosiy voqealarga töxtalgani uçun asar tarixiy manba sifatida ham qabul qilingan.
Asarda Mavlononing tafakkuri, dunyoqaraşi, davri xabarlari, din va insoniylik haqidagi fikrlari bayon etilgan; jannat va jahannam, dunyo va oxirat, ustoz va şogird, işq va samo raqsi kabi mavzular yoritilgan. Asar insonni fikrlaşga, özligini anglaşga undaydi. Unda podşoh öğli haqidagi hikoya, danak va uning qobiği haqidagi timsol kabi misollar keltiriladi; danak timsoli ruh va jism muvozanati zarurligini bildiradi.
Tarjima va naşrlari
13Asar turk tiliga ilk bor Ahmet Avni Konuk (1868–1938) tarjima qilgan. Dr. Selçuk Eraydin tayyorlagan naşr «İz» naşriyotida çop etilgan. Billur C. Yılmazyiğit tarjimasi «Ne varsa onun içinde var» nomi bilan qayta naşr etilgan. Özbek tiliga asarni yozuvçi Uluğbek Hamdam tarjima qilgan.
Inglizça tarjimalar: A. J. Arberry (1961, «Discourses of Rumi», 71 suhbat); Banki Behari (1998, «Fiha Ma Fiha, Table Talk of Maulani Rumi»); V. M. Takston (1994, «Signs of the Unseen»); Dag Marman (2010, «It Is What It Is, The Personal Discourses of Rumi»).
Ta'siri
13Inglizça Vikipediyada kitob fors nasrining «adabiy inqilob»dan keyingi dastlabki asarlaridan biri sanalişi, Masnaviyga kiriş vazifasini ötagani va tasavvufdagi köplab tuşunçalar unda oddiy tilda tuşuntirilgani aytiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Içindagi içindadir // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1614 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAIçindagi içindadir. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1614
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1614
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q4115385wikidata.org · 2 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.