Salorlar
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Salorlar (solurlar, salarlar; özlarini «salir» deb ataydi) — asosan Xitoy Xalq Respublikasida yaşaydigan turkiy xalq. ÖzME'ga köra, ular salor tilida sözlaşadi va dindorlari sunniy musulmonlardir. Inglizça Vikipediyaga köra, salor tili turkiy tillarning öğuz guruhiga mansub. Rusça Vikipediyaga köra, salorlar yirik turkman qabilalaridan biri — salir (salur) qabilasining avlodlari.12
Joylaşuvi va soni
1,3ÖzME'ga köra, salorlar asosan Sinxay viloyatidagi Syunxua nohiyasida yaşaydi va bu hudud 1954-yil 24-fevraldan muxtor uyezd maqomiga ega. Inglizça Vikipediyaga köra, ular Sinxay va Gansu viloyatlari çegarasida, Sariq daryoning ikki qirğoğida — Syunxua-Salor muxtor uyezdida, Xualun-Xuey muxtor uyezdida va qöşni Gansudagi Szişişan muxtor uyezdida jamlangan; bir qismi Sinszyandagi Ili-Qozoq muxtor okrugida ham yaşaydi. ÖzME 1990-yillar örtasida ularning sonini 90 ming kişi deb körsatgan; inglizça Vikipediyaga köra, 2020-yilgi aholi röyxatida salorlar soni 165 159 kişini taşkil etgan.
Kelib çiqişi
1,3ÖzME'ga köra, Xitoy yilnomalarida salorlar 14-asrdan tilga olinadi. Vasiliy Bartold ularning Turkmanistondagi turkmanlar (öğuzlar) tarkibidagi salor qabilasi bilan tarixan boğliqligini isbotlagan. Abulğozi Bahodirxon yozişiça, Öğuzxonning öğli Toğxonning tört öğli bölib, ularning kattasi Salur deb atalgan. Rusça Vikipediyaga köra, salir qabilasi saljuqiylardan ajralib, 14-asrda şarqqa köçgan; rivoyatlarga köra, undan oldin ular Samarqand atrofida yaşagan.
Inglizça Vikipediyada keltirilgan rivoyatga köra, salorlarning ajdodlari — Samarqand tomonlarda yaşagan aka-uka Haraman va Ahman mahalliy hukmdorlar tazyiqidan qoçib, oq tuyaga suv, tuproq va Qur'on ortib, şarqqa yöl olgan. Ular olib kelgan Qur'on nusxasi hozirgaça Syunxua masjidida saqlanadi. 1370-yil atrofida salor uruğ boşliqlari Min sulolasiga ixtiyoriy ravişda böysungan. Tibetlik ayollarga uylangani sababli salor madaniyati va tiliga tibet ta'siri ham sezilarli.
Turmuş tarzi va madaniyati
1,3ÖzME'ga köra, salorlar hayotida Turkiston, ayniqsa özbeklarning urf-odatlariga öxşaş an'analar saqlanib qolgan: ular uy atrofi, köça va hovlilarga mevali daraxtlar ekib, boğ barpo etadi, uy qurganda tösinlarni bezaydi, hovliga qaragan keng ayvon quradi, mahallada masjid qurişga alohida e'tibor beradi. Birgina Syunxua nohiyasida kattayu kiçik 79 ta masjid bor. Ramazon va Qurbon hayitlari keng nişonlanadi, islomda harom va makruh sanalgan narsalar yeyilmaydi.
ÖzME milliy kiyimlarni ham tasvirlaydi: erkaklar oq yoki qora döppi kiyadi, yigitlar oq köylak ustidan nimça kiyib, beliga qizil belboğ boğlaydi, keksalar tön kiyadi. Qizlar qizil köylak, qora nimça va döppi kiyib, bir neça halqali zirak taqadi; römol rangi yoşga qarab — yoş ayollarda yaşil, örta yoşlilarda qora, keksalarda oq böladi. Nikoh va motam marosimlari özbek va uyğurlarnikiga yaqin.
Xöjaligi
1,3ÖzME'ga köra, salorlar qadimdan dehqonçilik va çorvaçilik bilan şuğullanadi; savdo, boğdorçilik va oltin qaziş ham ular hayotida muhim örin tutadi, köp oilalar hunarmandçilik bilan band. Rusça Vikipediyaga köra, an'anaviy maşğulotlari orasida temirçilik va kulolçilik ham bor.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Salorlar // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2833 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASalorlar. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2833
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2833
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Саларыru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Salar peopleen.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.