Bositxon Zohidxon öğli
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Bositxon Zohidxon öğli (taxallusi Haqiriy; 1878, Toşkent — 1959-yil 22-may) — özbek şoiri, tarjimon va xalq tabobati bilimdoni. Özbek va fors tillarida şe'rlar yozgan, arab tilini yaxşi bilgan. Uning hayoti va ijodi haqidagi asosiy ma'lumotlar ÖzME'ga tayanadi.
Hayoti
1,3ÖzME'ga köra, Bositxon 1878-yilda Toşkentda tuğilgan. Uning mehnat faoliyati uç bosqiçdan iborat bölgan. 1908—1918-yillarda u Orifjonov bosmaxonasida musahhih, ya'ni naşrga tayyorlanayotgan matnlarni tekşirib, xatolarini tuzatuvçi bölib işlagan. 1918—1930-yillarda Çinoz va Çimkent maktablarida öqituvçilik qilgan. Umrining söngği yillarida — 1944—1953-yillarda — Şarq qölyozmalari institutida (hozirgi Özbekiston Fanlar akademiyasi Şarqşunoslik instituti) ilmiy xodim bölgan. U 1959-yil 22-mayda vafot etgan.
Şe'riyati
1,3Haqiriy mumtoz şe'riyat an'analarida ijod qilgan. ÖzME'ga köra, u ğazal, muvaşşah, murabba', musamman, tarje'band va muxammas janrlarida asarlar yozgan. Bu janrlar band tuzilişi bilan farqlanadi: murabba' — tört misrali, muxammas — beş misrali, musamman — sakkiz misrali bandlardan iborat; muvaşşahda esa misralarning boş harflaridan biror nom yoki söz hosil böladi. Şoir öz şe'rlaridan «Bayozi Haqiriy» nomli bayoz tuzgan (1936). Bayoz — şe'rlar töplami bölib, köpinça şoirning özi yoki kitobxon tomonidan tanlab tuziladi.
Tarjimonligi
1,3ÖzME'ga köra, Bositxon islom olami ilohiyotçisi va faylasufi Abu Homid al-Ğazzoliyning «Daqoiq ul-axbor» («Nozik xabarlar») asarini özbek tiliga ögirib, 1907 va 1914-yillarda naşr ettirgan.
Tibbiyotga oid asarlari
1,3Bositxon xalq tabobati bilan ham şuğullangan. ÖzME'ga köra, u «Qonuni Bositiy» yoki «Qonun al-mabsut» («Mukammal qonun», 1942) hamda «Istilohot ul-atibbo fi intifoot al-ahibbo» («Döstlar foydalanadigan tibbiy atamalar», 1944) asarlarini yozgan. Ikkinçisi nomidan körinib turibdiki, u tibbiy atamalarni tuşuntiruvçi luğat xarakteridagi qöllanma bölgan. Bu asarlar Şarq tabobati an'analarini 20-asr örtalarida yozib qoldirişga urinişlardan biri sifatida qiziqiş uyğotadi.
Merosi
1,3ÖzME'ga köra, Bositxon Zohidxon öğlining qölyozmalari Özbekiston Fanlar akademiyasi Şarqşunoslik institutida 126-inventar raqami ostida saqlanadi. Şu tariqa uning şe'rlari, tarjimalari va tabobatga oid risolalari tadqiqotçilar uçun oçiq manba bölib qolmoqda.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Bositxon Zohidxon öğli // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2957 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABositxon Zohidxon öğli. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2957
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2957
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1ÖzME, 2-jild, 550-b.manbaa.uz · ÖzME, 2-jild, 550-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.