Xoja Sa'duddin
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Xoja Sa'duddin, Xoja Sa'd, Xoja Kalon Xoja (1531, Buxoro — 1589-yil 23-oktabr) — 16-asrda yaşagan diniy arbob, Buxoroning nufuzli Jöybor xojalari sulolasi vakili va Buxoro şayx ul-islomi. ÖzME'ga köra, u Xoja Muhammad Islomning öğli bölgan va otasidan keyin bu oliy diniy lavozimni egallagan.1
Kelib çiqişi va lavozimi
13Jöybor xojalari — Buxoroning Jöybor mavzesi nomi bilan atalgan va 16–17-asrlarda Buxoro xonligining diniy hamda siyosiy hayotida katta mavqega ega bölgan şayxlar xonadoni. ÖzME'ga köra, Xoja Sa'duddinning otasi Xoja Muhammad Islom 1563-yilda vafot etgaç, Abdullaxon II uni Buxoro şayx ul-islomi etib tayinlagan. Şayx ul-islom musulmon davlatlarida diniy ulamolar boşliği bölib, şariat masalalarida eng yuqori nufuzga ega şaxs hisoblangan.
ÖzME'ga köra, Abdullaxon II Xoja Sa'duddinning fatvosisiz birorta muhim işga kirişmagan. Bu şayboniylar hukmdori bilan Jöybor xojalari örtasidagi yaqin ittifoqdan dalolat beradi: xon diniy rahnamolar qöllovidan siyosiy tayanç sifatida foydalangan, xojalar esa öz navbatida keng imtiyozlar va mol-mulkka ega bölgan. Xoja Sa'duddinga «Qutblar qutbi» va «Sayyidlar panohi» kabi faxriy unvonlar berilgan.
Mol-mulki
13ÖzME'ga köra, Xoja Sa'duddin ham otasi singari ulkan yer-suv va köçmas mulk egasi bölgan. Abdullaxon II unga Badaxşondagi Arxang viloyatini va Kölobdagi Vaxşni in'om etgan. Jöybor xojalarining yirik yer egaliklari ular faoliyatining muhim iqtisodiy asosi bölgan va bu xonadon Buxoro xonligidagi eng boy oilalardan biriga aylangan.
Çor Bakr bilan aloqasi
13Rusça Vikipediyaga köra, Buxorodan taxminan beş kilometr uzoqlikdagi Sumiton qişloğida joylaşgan Çor Bakr nekropolida Jöybor sayyidlari xonadoniga mansub şayxlar dafn etilgan. Nekropol Abu Bakr ismli tört şayx — jumladan Abu Bakr Sa'd — şarafiga nomlangan; uning majmua sifatida qurilişi 1559-yilda Abdullaxon II tomonidan boşlab berilgan va unga katta mablağ ajratilgan. Bu yodgorlik Örta Osiyodagi eng yirik nekropollardan biri sanaladi.
Manbalar
13ÖzME Xoja Sa'duddin haqidagi ma'lumotlar uçun B. Ahmedovning «Tarixdan saboqlar» (1994) va S. Husenov hamda I. Rajabovaning «Çor Bakr» (2001) kitoblariga tayanadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Xoja Sa'duddin // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3104 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAXoja Sa'duddin. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3104
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3104
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Чор-Бакрru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 9-jild, 166-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 166-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.