Marşall Orollari
SaqlaşBoşqa nomlari: Marshall orollari (davlat) · Marshall Islands
Öqiş: 2 daqiqa
Marşall Orollari (rasmiy nomi — Marşall Orollari Respublikasi) — Tinç okeanning Mikroneziya mintaqasida joylaşgan orol davlat. U atollar va orollardan iborat bölib, AQSH bilan «erkin uyuşgan» davlat hisoblanadi. Poytaxti — Majuro.
Tarixi
13Ingliz va rus tilidagi manbalarga köra, Yevropa dengizçilaridan birinçi bölib ispaniyalik Alonso de Salasar 1526-yilda orollarni körgan (Taongi atolli). 1528-yilda Alvaro de Saavedra orollarga yetib kelgan. Özbekça Vikipediyada esa orollarni 1529-yilda Saavedra kaşf etgani aytilgan. Orollar 1788-yilda ingliz kapitanlari Jon Marşall va Tomas Gilbert tomonidan örganilgan va Marşall nomi bilan atalgan.
Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, 1850-yillardan amerikalik protestant missionerlar va ğarb savdogarlari kela boşlagan, nemis kopra savdogarlari 1870–1880-yillarda iqtisodiyotda ustun bölgan. Germaniya orollarni 1885-yilda protektorat sifatida qöşib olgan (rus tilidagi Vikipediyada — 1886-yil). 1914-yilda orollarni Yaponiya egallagan, Millatlar ligasi keyinçalik unga mandat bergan. Ikkinçi jahon uruşida orollarni AQSH bosib olgan, 1947-yilda ular BMTning AQSH boşqaruvidagi vasiylik hududiga kiritilgan. 1946–1958-yillarda AQSH Bikini va Eniwetok atollarida 67 ta yadro sinovi ötkazgan.
1979-yilda konstitutsiya e'lon qilinib, respublika tuzilgan. Erkin uyuşiş töğrisidagi kelişuv böyiça davlat AQSH bilan boğlangan: rus tilidagi Vikipediyada bu 1986-yildan deyiladi. Marşall Orollari 1983-yildan Tinç okeani hamjamiyati a'zosi, 1991-yildan BMT a'zosi.
Geografiyasi
13Davlat Ralik (ğarbiy) va Ratak (Radak, şarqiy) zanjirlaridan iborat arxipelagning 29 atoll va 5 orolida joylaşgan. Quruqlik maydoni 181,3 km², lagunalar maydoni 11 673 km², qirğoq çiziği uzunligi 370,4 km. Barça orollar pasttekis; eng baland nuqta atigi 10 metr bölib, Likiep atollida joylaşgan. Eng yirik atoll — Kvajaleyn, uning lagunasi dunyodagi eng yirik lagunadir. Iqlimi şimolda tropik, yarim quruq, janubda namroq; örtaça yillik harorat 27,8 °C. Tuproqlari marjon kelib çiqişli, kambağal. Kokos palmasi quruqlikning taxminan 60 foizini qoplaydi.
Davlat tuzumi
13Marşall Orollari — prezidentlik-parlament respublikasi. Davlat boşliği — prezident, u parlament a'zolari orasidan saylanadi. Mudofaa masalalari AQSH zimmasida, davlatning öz qurolli kuçlari yöq. Rasmiy tillar — marşall va ingliz tillari.
Iqtisodiyoti
13Tabiiy resurslar kam. Aholi baliq ovlaş va dehqonçilik bilan şuğullanadi; kokos, non daraxti, taro va batat yetiştiriladi. Kopra, kokos yoği va baliq mahsulotlari çetga çiqariladi. Asosiy savdo hamkorlari — AQSH va Yaponiya. AQSH yordami yalpi içki mahsulotning katta qismini taşkil etadi. Pul birligi — AQSH dollari.
Madaniyati
13Aholining asosiy qismi marşalliklardan iborat. Ingliz tilidagi Vikipediyaga köra, aholining törtdan uç qismi Birlaşgan Xristian çerkovi yoki Assambleyalar çerkoviga e'tiqod qiladi. Marşalliklar orollar orasida yulduzlarga va okean tölqinlari yönalişiga qarab suzgan; tölqin şakllarini körsatuvçi yoğoç xaritalardan öqitişda foydalanişgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Marşall Orollari // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/317 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMarşall Orollari. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/317
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/317
Raqamlarda
Aholi soni · 2025-yil
36 282 kişi
−3,4 %2024-yilga nisbatan
Yalpi içki mahsulot (YaIM) · 2025-yil
AQSh dollari: 308 mln
+8,1 % (yaxşi)2024-yilga nisbatan
YaIM aholi jon boşiga · 2025-yil
AQSh dollari: 8 489
+11,8 % (yaxşi)2024-yilga nisbatan
Iqtisodiy ösiş (real YaIM) · 2025-yil
1,8 %
−0,4 punkt (yomon)2024-yilga nisbatan · 2026 prognozi: 3 %
Örtaça umr davomiyligi · 2024-yil
67,1 yil
+0,2 % (yaxşi)2023-yilga nisbatan
Şaharda yaşovçilar · 2025-yil
79,1 %
+0,4 punkt2024-yilga nisbatan
Internetdan foydalanuvçilar · 2024-yil
65,9 %
+1,8 punkt (yaxşi)2023-yilga nisbatan
Savodxonlik (kattalar) · 2021-yil
95,8 %
−2,4 punkt (yomon)2019-yilga nisbatan
Dunyo xaritasida · qöşnilari bilan taqqoslaş · Manba: Jahon banki (CC BY 4.0), Xalqaro valyuta jamğarmasi (IMF) (manba körsatiladi)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q709wikidata.org · 14 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.