Uçqörğon tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Uçqörğon tumani — Namangan viloyatining şarqiy qismida joylaşgan ma'muriy tuman; markazi — Uçqörğon şahri. Özbekça Vikipediyaga köra, nomi «uçta qörğon» ma'nosini anglatadi. ÖzME'ga köra, tuman 1935-yil 28-iyulda tuzilgan; maydoni 290 km², 2004-yilda aholisi 136,5 ming kişi bölgan. Özbekça Vikipediyada aholi soni 2022-yil uçun 178,5 ming kişi deb körsatilgan.12
Tarixi va ma'muriy tuzilişi
13Tumanning viloyat tarkibi bir neça marta özgargan. ÖzME'ga köra, u 1940-yilgaça Farğona viloyatiga, 1941-yil 6-martdan Namangan viloyatiga, 1960–1967-yillarda Andijon viloyatiga qaragan, 1968-yildan yana Namangan viloyati tarkibida. 1962–1973-yillarda hamda 1988-yil sentabrdan 1989-yilgaça qöşni Norin tumani bilan birlaştirilgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1974-yilda tuzilgan Uçqörğon şahar hokimligi 1997-yilda tugatilgan.
ÖzME (2004) tuman tarkibida Uçqörğon şahri va sakkizta qişloq fuqarolari yiğini — Baxt, Yangiobod, Yangiyer, Yaşiq, Qayqi, Qöğay, Qöğayölmas va Hamzani sanab ötadi. Özbekça Vikipediyaga köra, hozir tumanda 64 ta mahalla fuqarolari yiğini bor.
Joylaşuvi va tabiati
13Tuman şimol va şarqda Qirğiziston (rusça Vikipediyaga köra, Jalolobod viloyatining Aksi va Nooken tumanlari), janubda Norin tumani, ğarbda Uyçi tumani, janubi-şarqda Andijon viloyatining Izboskan tumani bilan çegaradoş. Hudud dengiz sathidan taxminan 500 m balandlikdagi tekislik. Tumandan Norin daryosi oqib ötadi; ekinlar Katta Farğona, Katta Andijon, Haqqulobod, Damariq va boşqa kanallar suvi bilan suğoriladi. Rusça Vikipediyaga köra, foydali qazilmalar deyarli yöq, faqat şağal, qum va yodli mineral suv manbalari bor.
ÖzME'ga köra, iqlimi keskin kontinental: iyulda örtaça harorat 24–27°, eng yuqori harorat 42° gaça yetadi, qişda sovuq –22° dan –24° gaça tuşadi. Yiliga taxminan 250 mm yoğin yoğadi, tuproği asosan böz tuproq. Daryo böyida tol, jiyda, terak, şumtol ösadi, hayvonlardan tulki, çiyaböri, yumronqoziq, köplab quş turlari, suvlarda laqqa va sazan baliqlari uçraydi.
Xöjaligi
13ÖzME'ga köra, Uçqörğon viloyatning iqtisodiy jihatdan rivojlangan tumanlaridan biri. Bu yerda qadimdan kulolçilik, ip yigiriş, töqimaçilik kabi hunarlar rivojlangan. XX asrning 1910-yillaridan paxta tozalaş zavodlari qurila boşlagan; 1914-yilda Norin daryosi ustida köprik qurilib, temir yöl Uçqörğongaça uzaytirilgan, şahar yaqinida neft va kömir konlari işga tuşirilgan.
2000-yillar boşida tumanda paxta tozalaş, yoğ, don mahsulotlari, non, töqimaçilik, ğişt va asfalt korxonalari işlagan. Qişloq xöjaligi asosan paxtaçilikka ixtisoslaşgan; ğalla, sabzavot, kartoşka, poliz ekinlari ham yetiştiriladi, boğdorçilik, çorvaçilik va pillaçilik rivojlangan. ÖzME ma'lumotiga köra, umumiy ekin maydoni taxminan 22 ming ga bölib, uning yarmidan köpiga paxta ekilgan.
Transport va ijtimoiy soha
13Tuman Qöqon — Andijon — Toşkömir temir yöli böyida joylaşgan; Uçqörğon stansiyasi orqali Toşkent, Andijon va Namangan yönalişlarida poyezdlar qatnaydi. ÖzME'ga köra, 2003/2004 öquv yilida tumanda 43 umumiy ta'lim maktabi va 5 kasb-hunar kolleji, madaniyat saroyi, musiqa maktabi, 41 kutubxona, stadion va köplab sport inşootlari bölgan; markaziy kasalxona va boşqa tibbiy muassasalar faoliyat körsatgan. 1997-yildan «Yorqin hayot» tuman gazetasi çiqadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Uçqörğon tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3299 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAUçqörğon tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3299
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3299
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Учкурганский районru.wikipedia.org
- 2Özbekça Vikipediya: Uçqörğon tumaniuz.wikipedia.org
- 3ÖzME, 9-jild, 211–212-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 211–212-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.