Leningrad viloyati
SaqlaşÖqiş: 3 daqiqa
Leningrad viloyati — Rossiya Federatsiyasining şimoli-ğarbidagi federatsiya subyekti (viloyat). ÖzME'ga köra, u 1927-yil 1-avgustda tuzilgan, maydoni 85,9 ming km². Viloyat Fin qöltiği atrofida, Ladoga va Onega köllari yaqinida joylaşgan. Inglizça Vikipediyaga köra, uning ma'muriy markazi va eng katta şahri — Gatçina; rusça Vikipediyaga köra, Gatçina 2021-yildan viloyat hokimiyati organlari joylaşgan şahar, 2023-yil 3-apreldan esa rasman viloyat poytaxti hisoblanadi. Ilgari, jumladan ÖzME naşr etilgan davrda, viloyat markazi Sankt-Peterburg bölgan.12
Tarixi
13Rusça Vikipediyaga köra, viloyat 1927-yilgi ma'muriy-hududiy islohot natijasida tuzilgan; undan oldin bu yerlarda 1708-yilda taşkil etilgan Ingermanland, keyinroq Sankt-Peterburg guberniyasi bölgan. Inglizça Vikipediyaga köra, viloyat çegaralari asosan 1946-yilga kelib hozirgi holatini olgan. Viloyat nomini 1924–1991-yillarda Leningrad deb atalgan Sankt-Peterburg şahridan olgan; şahar 1991-yilda tarixiy nomiga qaytgan bölsa-da, viloyat eski nomini saqlab qolgan.
Geografiyasi
13Viloyat şimoli-ğarbda Finlandiya, ğarbda Estoniya bilan, şuningdek Kareliya Respublikasi, Vologda, Novgorod va Pskov viloyatlari hamda Sankt-Peterburg federal şahri bilan çegaradoş. Inglizça Vikipediyaga köra, uning relyefi asosan tekis, köp qismi örmon va botqoqliklar bilan qoplangan; istisno — köllarga boy, qoyali Kareliya böyni hamda şarqdagi Veps qirlari. ÖzME'ga köra, hududning katta qismi Boltiqböyi pasttekisligida joylaşgan, yer yuzasi 300 m gaça kötariladi, törtlamçi davr muzlanişidan qolgan morena tepalari saqlangan.
Hududning katta qismi Ladoga kölidan oqib çiquvçi yagona daryo — Neva havzasiga kiradi. Svir, Volxov, Vuoksa va Syas daryolari Ladogaga quyiladi, Luga va Narva esa Fin qöltiğiga oqadi; Narva Rossiya bilan Estoniya çegarasini belgilaydi. ÖzME'ga köra, iqlimi dengiz va kontinental iqlim oraliğidagi mö'tadil iqlim: yanvarning örtaça harorati −7°, iyulniki 15° atrofida, yillik yoğin taxminan 850 mm. Viloyatning qariyb yarmi örmon bilan qoplangan. Foydali qazilmalardan boksit, yonuvçi slanets, fosforit, torf va kvars qumi bor. Quyi Svir qöriqxonasi va Mşinskoye botqoği buyurtma hududi tabiatni muhofaza qiladi.
Aholisi
13ÖzME'ga köra, 1998-yilda viloyatda Sankt-Peterburgsiz 1681,7 ming kişi yaşagan. Inglizça Vikipediyaga köra, 2010-yilgi aholi röyxatida 1 716 868, 2021-yilgi röyxatda esa 2 000 997 kişi qayd etilgan. Rusça Vikipediyaga köra, aholining 82 foizdan ortiği ruslar; viloyatda Rossiyaning rasman tan olingan kam sonli tub xalqlari — vepslar, ijorlar, karellar va vodlar ham yaşaydi.
Xöjaligi
13Inglizça Vikipediya viloyatni yuqori darajada sanoatlaşgan hudud sifatida tavsiflaydi. ÖzME'ga köra, iqtisodiyotning asosiy tarmoqlari — örmon va yoğoçsozlik, sellyuloza-qoğoz, yoqilği va alyuminiy sanoati. Svetogorsk va Syas sellyuloza-qoğoz kombinatlari, Volxov alyuminiy zavodi, Boksitogorsk boksit koni va glinozem zavodlari, Kiriş neftni qayta işlaş zavodi yirik korxonalar qatoriga kiradi. Maşinasozlik, kemasozlik, elektrotexnika va kimyo sanoati ham rivojlangan. Svir, Volxov, Vuoksa va Narva daryolarida gidroelektr stansiyalari, Sosnoviy Bor şahrida atom elektr stansiyasi qurilgan.
Qişloq xöjaligi asosan Sankt-Peterburgni sut, göşt, sabzavot va kartoşka bilan ta'minlaşga ixtisoslaşgan. Viloyatdan Volga — Boltiq suv yöli va Oq dengiz — Boltiq kanali ötadi; Viborg va Kronştadt muhim dengiz portlaridir.
Diqqatga sazovor joylari
13ÖzME'ga köra, Fin qöltiği sohilida Sestroretsk, Zelenogorsk, Repino kabi kurort joylari mavjud. «Staraya Ladoga» tarixiy-me'moriy va arxeologik muzey-qöriqxonasi hamda Viborgdagi «Monrepo» parki muhim madaniy obidalardir. Gatçina, Lomonosov, Puşkin, Petrodvorets va Pavlovskdagi saroy-park ansambllari keng maşhur.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Leningrad viloyati // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3405 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APALeningrad viloyati. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3405
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3405
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Ленинградская областьru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Leningrad Oblasten.wikipedia.org
- 3ÖzME, 5-jild, 80–81-b.manbaa.uz · ÖzME, 5-jild, 80–81-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.