Ğuzor tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Ğuzor tumani — Özbekistonning Qaşqadaryo viloyatidagi ma'muriy tuman. Markazi — Ğuzor şahri. Inglizça Vikipediyaga köra, tumanning maydoni 2660 km², aholisi 2021-yilgi hisob-kitobga köra 207 700 kişi. ÖzME esa maydonni 2,62 ming km², 2005-yildagi aholini 147 ming kişi deb körsatgan.12
Tarixi va ma'muriy bölinişi
13ÖzME'ga köra, tuman 1926-yil 29-sentabrda taşkil topgan. Rusça Vikipediyaga köra, u 1938-yilda Buxoro viloyati tarkibiga kiritilgan, 1943-yilda Qaşqadaryo viloyatiga ötgan, 1960–1964-yillarda esa Surxondaryo viloyati tarkibida bölgan. Inglizça Vikipediya ma'lumotiga köra, tuman tarkibida bitta şahar (Ğuzor), beşta şaharça (Jarariq, Obihayot, Yangikent, Şerali, Maş'al) va ön ikkita qişloq fuqarolari yiğini bor.
ÖzME'ga köra, tuman şimolda Qamaşi va Çiroqçi, şarqda Dehqonobod, ğarbda Qarşi va Nişon tumanlari bilan çegaradoş, janubda esa 25 km masofada Turkmaniston çegarasiga yaqinlaşadi.
Tabiati
13Tuman viloyatning janubi-şarqida, Qaşqadaryoning örta oqimida — Ğuzordaryo havzasi, Ğuzor adirlari va toğ oldi qiya tekisliklarida joylaşgan. ÖzME'ga köra, Hisor tizmasining eng çekka janubi-ğarbiy tarmoqlari — Langar va Qorael toğlarining örtaça balandligi 800–850 m atrofida; ular dengiz sathidan 430–750 m baland bölgan Ğuzor adirlariga tutaşadi. Adirlar lyossimon jinslar bilan qoplangan, ularning ostida şağal va konglomerat qatlamlari yotadi.
Iqlimi kontinental. ÖzME'ga köra, yillik örtaça harorat 16° atrofida, yanvarda örtaça 1,9°, iyulda 26,6° bölib, yillik yoğin 285 mm ga yaqin; yoğinlar asosan qiş va bahorda tuşadi. Tumanning şimoliy çekkasidan Qaşqadaryo oqib ötadi, Ğuzordaryo esa Katta va Kiçik Öradaryodan suv oladi; hududda Paçkamar suv ombori qurilgan. Tuproqlari oç va tipik böz tuproqlar. Tekisliklarda yantoq, kovrak, yulğun kabi ösimliklar, toğli qismida na'matak va dölana ösadi; tulki, böri, quyon, kaklik, burgut kabi hayvonlar uçraydi.
Yer osti boyliklari
13ÖzME'ga köra, Ğuzor va unga qöşni Qamaşi, Qarşi va Nişon tumanlari hududida katta zaxirali gaz va gaz kondensati konlari joylaşgan bölib, ular mamlakatning neft-gaz regionlari içida eng boyi hisoblangan Hisor oldi hududiga kiradi. Şörtan gaz konlari va «Şörtangazkimyo» majmuasi qurilgaç, ularni sel oqimlaridan himoya qiliş uçun tumanning janubi-ğarbida ixotazorlar va 10 ming gektarlik maxsus örmon xöjaligi barpo etilgan.
Aholisi va xöjaligi
13ÖzME'ga köra, aholining asosiy qismini özbeklar taşkil qiladi, tojik, tatar, rus va boşqa millat vakillari ham yaşaydi. 2005-yilda aholining katta qismi qişloqlarda istiqomat qilgan, örtaça ziçlik har kvadrat kilometrga 56 kişi bölgan.
Tuman qişloq xöjaligi asosan paxta va ğalla yetiştirişga ixtisoslaşgan; qoraköl qöyçiligi, qoramolçilik va parrandaçilik ham rivojlangan. ÖzME'ga köra, tumanda 56 ta sanoat va quriliş korxonasi bölgan, ular orasida paxta tozalaş, qişloq xöjaligi mahsulotlarini qayta işlaş va gaz sanoati korxonalari bor. Tuman orqali Toşkent–Termiz avtomagistralining bir qismi, Qarşi–Kitob temir yöli va uning Şörtanga boradigan tarmoği ötadi. Tumanda 77 ta umumta'lim maktabi, litsey va kollejlar, kutubxonalar hamda tibbiyot muassasalari faoliyat körsatgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Ğuzor tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3425 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAĞuzor tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3425
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3425
Manbalar
3 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Ğuzor Districten.wikipedia.org
- 2Rusça Vikipediya: Гузарский районru.wikipedia.org
- 3ÖzME, 11-jild, 43–44-b.manbaa.uz · ÖzME, 11-jild, 43–44-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.