Yahyo Ğulomoviç Ğulomov
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Yahyo Ğulomoviç Ğulomov (1908-yil 1-may, Toşkent — 1977-yil 10-yanvar, Toşkent) — özbek tarixçi-arxeolog olimi, Özbekiston Fanlar akademiyasining akademigi (1966), tarix fanlari doktori (1950), professor (1955). Rusça Vikipediya uni birinçi professional özbek arxeologi, Özbekistonning ibtidoiy madaniyati va Örta Osiyoda suğoriş tarixi böyiça mutaxassis sifatida tavsiflaydi.1
Hayoti va ta'limi
1,3Rusça Vikipediyaga köra, Ğulomov madrasa mudarrisi oilasida tuğilgan; 1919-yilda otasi vafot etgaç, onasi qaramoğida qolgan, 1921-yildan esa bolalar uyida tarbiyalangan. 1926-yilda Toşkentdagi Özbek erlar maorif bilim yurtini (Inpros), 1930-yilda Samarqanddagi Özbekiston pedagogika akademiyasini tugatgan. Boşlanğiç maktabda va Toşkent pedagogika texnikumida dars bergan.
Ilmiy faoliyati
1,3ÖzME'ga köra, ilmiy faoliyati 1933-yilda Özbekiston qadimiy va san'at yodgorliklarini muhofaza qiliş qömitasida (Özkomstaris) ilmiy xodim, keyinçalik ilmiy kotib sifatida boşlangan. 1940–1943-yillarda SSSR Fanlar akademiyasi Özbekiston filialining Tarix, til va adabiyot instituti arxeologiya bölimini boşqargan. 1943-yildan Özbekiston Fanlar akademiyasi Tarix va arxeologiya institutining qadimgi va örta asrlar tarixi bölimi mudiri bölgan, 1956–1959-yillarda institut direktori vazifasini ham bajargan. Toşkent pedagogika institutida Özbekiston tarixi va arxeologiyasidan maxsus kurslar öqigan.
1936-yildan Toşkent, Buxoro, Samarqand va Farğona viloyatlaridagi bir neça arxeologik ekspeditsiyaga rahbarlik qilgan. 1938–1950-yillarda Xorazm arxeologiya-etnografiya ekspeditsiyasi rahbarining örinbosari sifatida Xorazmda suğorma dehqonçilik va şahar madaniyatining şakllanişini tadqiq etgan. Zarafşon va Farğona vodiylari hamda Toşkent vohasidagi işlari Özbekistonning toş, eneolit va jez davrlari yodgorliklarini örganişga katta hissa qöşgan; Buxoro yaqinidagi Qizilqir majmuasini ham u qayd etgan. Toşkent tarixiga alohida e'tibor qaratgan: 1966-yilgi zilziladan keyingi keng qurilişlar munosabati bilan şahar yodgorliklarini qayd etiş uçun maxsus Toşkent arxeologiya ekspeditsiyasini taşkil qilgan.
Asarlari
1,3Ğulomovning asosiy işlari qatorida «Xiva şahrining yodgorliklari» (1941), «Xorazmning suğoriliş tarixi» (rusça naşri 1957, özbekça 1959) va Quyi Zarafşon vodiysida ibtidoiy madaniyat va suğorma dehqonçilikning paydo bölişiga oid monografiya bor. U köp jildli «Özbekiston tarixi», «Samarqand tarixi» va «Buxoro tarixi»ning asosiy mualliflaridan biri. Rusça Vikipediyaga köra, uning qalamiga 135 ta monografiya va maqola mansub, rahbarligida 30 dan ortiq olim dissertatsiya himoya qilgan.
Xotirasi
1,3Ğulomov 1958-yilda Özbekistonda xizmat körsatgan fan arbobi unvoniga sazovor bölgan, 2002-yilda vafotidan söng «Buyuk xizmatlari uçun» ordeni bilan taqdirlangan. ÖzME'ga köra, «Akademik Ya. Ğulomov öqişlari» an'anaviy ilmiy anjumanga aylangan, Toşkentdagi köçalardan biri va Özbekiston Fanlar akademiyasining Arxeologiya instituti uning nomi bilan atalgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Yahyo Ğulomoviç Ğulomov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3509 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAYahyo Ğulomoviç Ğulomov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3509
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3509
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Гулямов, Яхъя Гулямовичru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 11-jild, 48-b.manbaa.uz · ÖzME, 11-jild, 48-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.