Voronej viloyati
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Voronej viloyati — Rossiya Federatsiyasining sub'ekti, mamlakat Yevropa qismining markazida, Don daryosi havzasida joylaşgan viloyat. Rusça Vikipediyaga köra, Markaziy federal okrug tarkibiga kiradi. Ma'muriy markazi — Voronej şahri.12
Joylaşuvi va tarixi
13Viloyat janubda Ukrainaning Lugansk viloyati bilan, Rossiya içida esa Belgorod, Kursk, Lipetsk, Tambov, Saratov, Volgograd va Rostov viloyatlari bilan çegaradoş. ÖzME'ga köra, u 1934-yil 13-iyunda tuzilgan; rusça Vikipediyaga köra, bu sana viloyat kuni sifatida nişonlanadi, viloyatdan oldin bu hududda 1725-yilda taşkil etilgan Voronej guberniyasi mavjud bölgan.
Inglizça va rusça Vikipediyaga köra, viloyat hududidagi Kostyonki qişloği yaqinida yuqori paleolit davriga mansub zamonaviy odamlarning Yevropadagi eng qadimgi manzilgohlaridan biri topilgan. Örta asrlarda bu yerlar turli köçmançi xalqlar — skiflar, xazarlar, peçeneglar va qipçoqlar yaşagan daştlarning bir qismi bölgan; Voronej şahri 1585–1586-yillarda qal'a sifatida barpo etilgan.
Tabiati
13ÖzME'ga köra, viloyat maydoni 52,4 ming km². Inglizça Vikipediyaga köra, hudud şimoldan janubga 277,5 km, ğarbdan şarqqa 352 km ga çözilgan. Viloyatning katta qismini Örta Rus qirlari va Oka–Don tekisligi egallaydi, janubi-şarqida Kalaç qirlari bor. Foydali qazilmalaridan mergel, bör, turli gillar va kvars qumi qazib olinadi.
Iqlimi mö'tadil kontinental. ÖzME'ga köra, yanvarning örtaça harorati –8,5° dan –10,5° gaça, iyulniki 19,6–21,8°, yiliga 550 mm atrofida yoğin yoğadi. Asosiy daryosi — Don; inglizça Vikipediyaga köra, uning 1870 km uzunligidan 530 km qismi viloyat hududidan oqib ötadi. Voronej, Bityug, Xopyor, Tixaya Sosna va boşqa irmoqlari ham bor. Tuproği asosan unumdor qoratuproq; viloyat daşt va örmon-daşt zonalarida joylaşgan, örmonlar asosan daryo vodiylarida saqlangan. Hududda Voronej qunduz qöriqxonasi va Xopyor qöriqxonasi taşkil etilgan.
Aholisi
13ÖzME 1999-yil uçun aholini 2475 ming kişi deb körsatgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 2021-yilgi röyxatga olişda viloyatda 2 308 792 kişi yaşagan. ÖzME'ga köra, viloyatda 15 şahar va 22 şaharça bölgan.
Xöjaligi
13ÖzME'ga köra, sanoatning energetika asosini Voronej GRES, Novovoronej atom elektr stansiyasi va yirik korxonalarning issiqlik elektr markazlari taşkil etadi. Maşinasozlik yetakçi tarmoq hisoblanadi: stanoklar, ekskavatorlar, temirçilik-press maşinalari, köprik konstruksiyalari va qişloq xöjaligi texnikasi işlab çiqariladi. Kimyo sanoati (sintetik kauçuk, şinalar, dori-darmonlar), quriliş materiallari, yengil va oziq-ovqat sanoati ham rivojlangan.
Inglizça Vikipediyaga köra, viloyat iqtisodiyoti sanoat-agrar yönalişga ega: sanoat mahsulotining asosiy qismini oziq-ovqat sanoati, maşinasozlik va metallga işlov beriş hamda energetika beradi. Bu yerda stanoklar, neft-gaz uskunalari, raketa dvigatellari, elektron jihozlar va yölovçi samolyotlari ham işlab çiqariladi.
Qişloq xöjaligida ğalla, kartoşka, sabzavot-poliz, texnika va yem-xaşak ekinlari yetiştiriladi; ÖzME'ga köra, çorvaçilik asosan göşt-sut yönalişida, parrandaçilikda xolmogori ğozi keng tarqalgan. Viloyat orqali Moskva–Rostov-Donu temir yöl magistrali ötadi, Don va Voronej daryolarida kema qatnaydi. ÖzME yozilgan davrda viloyatda 9 oliy öquv yurti, 4 teatr va 4 muzey bölgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Voronej viloyati // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3729 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAVoronej viloyati. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3729
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3729
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Воронежская областьru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Voronezh Oblasten.wikipedia.org
- 3ÖzME, 2-jild, 244-b.manbaa.uz · ÖzME, 2-jild, 244-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.