Yozyovon tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Yozyovon tumani — Özbekistonning Farğona viloyatidagi ma'muriy birlik. Ma'muriy markazi — Yozyovon şaharçasi. Tuman Farğona vodiysining markazida, qumli Yozyovon çöli hududida joylaşgan va paxtaçilikka ixtisoslaşgan.1
Tarixi
1,3ÖzME'ga köra, tuman 1952-yil 16-aprelda tuzilgan. 1959-yil 14-dekabrda u Toşloq tumani bilan birlaştirilib, Oxunboboyev tumani deb nomlangan; 1962-yil dekabrda bu tumanga Marğilon tumani ham qöşilgan. Yozyovon tumani 1980-yil 27-dekabrda qayta tuzilgan. Rusça Vikipediya ham 1952, 1959 va 1980-yilgi sanalarni xuddi şunday beradi.
Geografiyasi va tabiati
1,3Tuman Farğona viloyatining Toşloq, Oxunboboyev, Oltiariq va Buvayda tumanlari, Namangan viloyatining Pop tumani, Andijon viloyatining Uluğnor va Böz tumanlari bilan qöşni. ÖzME'ga köra, maydoni 0,41 ming km².
Relyefi şimolga qiyalaşgan tekislik; yer yuzasi gil, qumoq, qumloq va qumdan iborat. Şimoli-ğarbiy qismida barxan va qum marzalari uçraydi. Çöl tabiatining bir qismini saqlab qoliş uçun 1991-yilda maydoni 1842 gektar bölgan «Yozyovon çöli» tabiat yodgorligi taşkil etilgan.
Iqlimi keskin kontinental: yozi issiq, qişi sovuq. ÖzME ma'lumotiça, yiliga atigi 120—130 mm yoğin tuşadi, iyulning örtaça harorati 27°, vegetatsiya davri 218 kun. Xöjand darvozasi orqali vodiyga kiradigan kuçli «Qöqon şamoli» ekinlarga katta zarar yetkazadi, qişda tez-tez tuman tuşadi. Tumandan Katta Andijon kanali va Yozyovon soyi ötadi; artezian va drenaj quduqlari orqali yer osti suvlaridan ham foydalaniladi.
Tuproqlari asosan suğoriladigan ötloqi, qumli ötloqi tuproqlar va şörxoklar. Qumliklarda qora va oq saksovul, qandim, çerkez, yulğun ösadi. Hayvonlardan tulki, böri, çiyaböri va turli kaltakesaklar yaşaydi. ÖzME'ga köra, tumanda «Qizil kitob»ga kiritilgan qizil astragal, farğona çipor kaltakesagi va eçkemar uçraydi.
Ma'muriy bölinişi va aholisi
1,3Rusça Vikipediyaga köra, 2011-yil holatiga tuman tarkibida 9 şaharça (jumladan Yozyovon, Qorasoqol, Qoratepa, Xonobod) va 10 qişloq fuqarolari yiğini bor. ÖzME'ga köra, 2000-yilda aholi 71,6 ming kişi bölgan, ularning asosiy qismi özbeklar; qirğiz, tojik, rus, tatar va qoraqalpoqlar ham yaşaydi.
Xöjaligi
1,3Tuman xöjaligining yetakçi tarmoği — paxtaçilik. ÖzME'ga köra, suğoriladigan yerlar 18,5 ming gektar bölib, ularning 7,8 ming gektariga paxta, 6,9 ming gektariga don ekilgan; yem-xaşak, sabzavot-poliz ekinlari, boğ va tokzorlar ham bor. Fermer va şaxsiy xöjaliklarda qoramol, qöy-eçki, parranda boqiladi, pillaçilik rivojlangan. Sanoatda ğişt zavodlari, quriliş-ta'mirlaş ustaxonalari va köplab kiçik korxonalar faoliyat körsatadi. Tumandan Farğona—Namangan va Qöqon—Andijon avtomobil yöllari ötadi.
Ijtimoiy soha
1,3Tumanda umumiy ta'lim maktablari, kollej, litseylar, sport maktabi, kutubxonalar, muzey, kasalxona va poliklinikalar bor. 1952-yildan «Markaziy Farğona» tuman gazetasi naşr etiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Yozyovon tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3807 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAYozyovon tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3807
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3807
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Язъяванский районru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 3-jild, 8–9-b.manbaa.uz · ÖzME, 3-jild, 8–9-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.