Omon Matjon

Omon Matjon (asl ismi Omon Matçonov; 1943-yil 14-fevral, Xorazm viloyati Yangibozor tumani — 2020-yil 29-oktabr, Toşkent) — özbek şoiri, lirik va dramatik dostonlar muallifi. ÖzME'ga köra, 1993-yilda unga «Özbekiston xalq şoiri» unvoni berilgan. Vafot sanasi va joyi Özbekça Vikipediyadan olingan.1

Özbekça Vikipediyaga köra, Omon Matjon gödakligida onasidan ayrilgan, maktabda öqib yurgan kezlaridayoq şe'r va ertaklar yoza boşlagan; ilk şe'ri 1958-yilda Yangibozor tuman gazetasida bosilgan. ÖzME'ga köra, u 1969-yilda Samarqand universitetining filologiya fakultetini bitirgan.

Şundan söng uzoq yillar naşriyot va matbuot sohasida işlagan. 1969—1985-yillarda Ğafur Ğulom nomidagi Adabiyot va san'at naşriyotida muharrir va bölim boşliği, 1985—1991-yillarda «Yoşlik» jurnalining boş muharriri bölgan. Keyin Özbekiston Prezidenti devonida (1991—1994), Davlat matbuot qömitasida rais örinbosari sifatida (1994—1999) faoliyat yuritgan, «Çölpon» naşriyotiga rahbarlik qilgan (1999—2001). ÖzME'ga köra, 2001-yildan «Gulxan» jurnalining boş muharriri bölgan.

Şoirning şe'rlari 1965-yildan matbuotda çiqa boşlagan. Uning «Karvon qönğiroği» (1973), «Quyoş soati» (1974), «Yarador çaqmoq» (1977), «Seni yaxşi köraman» (1981), «Örtamizda birgina olma» (1990), «Quş yöli» (1993), «Iymon yoğdusi» (1994), «Ardaxiva» (2000), «Xoja Ahror ziyoratlari» (2002) kabi töplamlari bor. ÖzME bu şe'rlarning öziga xosligini voqelikni nozik his qiliş, oddiy hodisadan kutilmagan falsafiy xulosa çiqariş va şoir ulğaygan muhitning rang-barangligini aks ettiruvçi ifodalar bilan izohlaydi.

Omon Matjon lirikadan taşqari lirik qissa va dramatik doston janrlarida ham ijod qilgan. «Haqquş qiçqiriği» (1979) kitobida qirqta Xorazm xalq afsonasini şe'riy tarzda qayta talqin etgan. «Gaplaşadigan vaqtlar» (1986) qissasi mustaqillik arafasidagi sovet jamiyatining ziddiyatli tomonlarini tasvirlaydi. Xorazmdan yetişib çiqqan maşhur siymolarga bağişlangan «Pahlavon Mahmud» (1975) va «Beruniy» (1977) dramatik dostonlari ham şoirning muhim asarlaridan. ÖzME'ga köra, «Ming bir yoğdu» (1982) asari Alişer Navoiyning «Xamsa»si ta'sirida yaratilgan.

ÖzME'ga köra, şoir özbek şe'riyatiga Xorazm şevasiga xos sözlar va musiqiy ohanglarni olib kirgan, lirik şe'riyatni epik unsurlar bilan boyitgan. Ötmiş allomalari hayoti orqali bugungi kun muammolarini körsatiş uçun liro-epik şakldan mohirona foydalangan. U 1989-yilda Hamza nomidagi Özbekiston Davlat mukofotiga sazovor bölgan. Tanlangan asarlari ikki jildlik «Saylanma» sifatida 1997-yilda naşr etilgan.