Izboskan tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Izboskan tumani — Özbekistonning Andijon viloyati şimolida joylaşgan tuman. ÖzME'ga köra, u 1926-yil 29-sentabrda taşkil qilingan, maydoni 0,28 ming km². Ma'muriy markazi — Poytuğ şahri. Tuman kiçik hududga ega bölsa-da, aholisi ziç joylaşgan.1
Nomi
13Özbekça Vikipediyada tuman nomi haqida xalq rivoyati keltirilgan: unga köra, 14-asrning ikkinçi yarmida bu töqayzor yerlarda Amir Temur qöşinlari janglar olib borgan, ğolib askarlar bosib ötgan joylarda qolgan izlar sabab joy «Iz bosgan» deb atala boşlagan va keyinçalik bu ibora «Izboskan» şakliga kelgan. Bu ilmiy tasdiqlangan etimologiya emas, balki mahalliy rivoyatdir.
Çegaralari va tarkibi
13Tuman viloyatning Paxtaobod, Andijon, Baliqçi va Oltinköl tumanlari, şuningdek Namangan viloyati va Qirğiziston bilan çegaradoş. ÖzME'ga köra, 2001-yilda tumanda bitta şahar (Poytuğ) va töqqizta qişloq fuqarolar yiğini — Izboskan, Namuna, Şermatobod, Erkin, Yakkatut, Yangizamon, Yangiqişloq, Örtoqlar, Qizil Yulduz bölgan. Özbekça Vikipediyaga köra, keyinroq Törtköl şaharça maqomini olgan, qişloq fuqarolar yiğinlari esa ön ikkitaga yetgan.
Tabiati
13Tuman relyefi asosan pasttekislikdan iborat va janubi-ğarbga tomon pasayib boradi, şimoliy qismini Maylisoy adirlari egallaydi. ÖzME'ga köra, iyulning örtaça harorati 27°, yanvarniki −3°, yiliga 300—500 mm yoğin yoğadi, vegetatsiya davri 240—255 kun. Hududdan Katta Farğona kanali, Qoradaryo, Maylisoy va Tentaksoy oqib ötadi. Böz, ötloqi va botqoq-ötloqi tuproqlar tarqalgan. Yovvoyi ösimliklardan yulğun, qamiş, yantoq, hayvonlardan tulki, çiyaböri, qobon, quşlardan tustovuq, laylak, kaklik, bedana kabilar uçraydi.
Aholisi
13ÖzME'ga köra, 2001-yilda tumanda 170,6 ming kişi yaşagan va aholining 99,7 foizini özbeklar taşkil etgan. Özbekça Vikipediyada Andijon viloyati hokimligi ma'lumotiga tayanib, aholi soni 258,2 ming kişi, ziçlik esa har kvadrat kilometrga 670 kişi deb körsatilgan.
Xöjaligi
13Qişloq xöjaligining asosiy yönalişlari — paxtaçilik va ğallaçilik; sabzavotçilik, polizçilik va boğdorçilik ham rivojlangan. ÖzME'ga köra, umumiy ekin maydoni 16,3 ming gektar bölib, şundan 8,8 ming gektarga paxta, 5,9 ming gektarga don ekinlari ekilgan. Tumanda Qoradaryo, Qoraköl va Luğumbek örmon xöjaliklari bor. Sanoatda Poytuğ va Çuvama ip yigiriş korxonalari, Izboskan şoyi töqiş fabrikasi, Törtköl poyabzal fabrikasi faoliyat körsatgan, 450 dan ortiq kiçik va xususiy korxona taşkil etilgan. Hududdan Andijon—Uçqörğon temir yöli ötadi.
Ijtimoiy soha
13ÖzME'ga köra, tumandagi 50 ga yaqin umumta'lim maktabida qariyb 40 ming bola öqigan, litsey-internatlar, tasviriy san'at litseyi va gimnaziya ham faoliyat yuritgan. Markaziy kutubxona, musiqa maktabi, madaniyat uyi, ölkaşunoslik muzeyi, «Oltin soz» xalq ansambli bor. 1929-yildan «Paxtakor» tuman gazetasi naşr etiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Izboskan tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3836 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAIzboskan tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3836
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3836
Manbalar
2 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Izboskan tumaniuz.wikipedia.org
- 2ÖzME, 4-jild, 72–73-b.manbaa.uz · ÖzME, 4-jild, 72–73-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.