Pölat Mömin

Pölat Mömin (asl ismi Pölat Möminov; 1922–2004) — özbek bolalar şoiri, dramaturg va tarjimon, Özbekiston xalq yozuvçisi. Bir neça avlod özbek bolalari uning şe'r, ertak va qöşiqlari bilan ulğaygan. Ijodida bolalar adabiyoti mumtoz şe'riyat şakllari bilan uyğunlaşgan: u ğazal, tuyuq va fard janrlarida ham köp yozgan.1

ÖzME'ga köra, Pölat Mömin 1922-yil 24-dekabrda Toşkentda tuğilgan. Avval pedagogika bilim yurtini (1939), söngra Nizomiy nomidagi Toşkent pedagogika institutini (1944) bitirgan va 1944–1947-yillarda öqituvçi bölib işlagan. Keyingi yillarda u «Lenin uçquni» gazetasida adabiy xodim, Özbekiston davlat naşriyotida bölim mudiri, Yozuvçilar uyuşmasida adabiy maslahatçi, Madaniyat vazirligi huzuridagi San'at işlari boşqarmasida dramaturgiya böyiça boş muharrir lavozimlarida faoliyat körsatgan. Rusça Vikipediyaga köra, naşriyotda u aynan bolalar adabiyoti bölimiga boşçilik qilgan. Şoir 2004-yil 2-martda vafot etgan.

Uning ilk şe'riy töplami «Sayrang, quşlar» 1949-yilda çiqqan. Şundan keyin «Tong kuylari», «Tiş çötkasi ertagi», «Hunardan unar», «Töğri ösgan gul bölur», «Aql qayerda bölar», «Oltin nay», «Rahmatga rahmat!», «Eson va Omon», «Ertakdan ertakka», «Buğdoy bobo», «Bolajon, bolajonim» kabi önlab kitoblari naşr etilgan. Bu töplamlarda mehnatsevarlik, odob, döstlik, yaxşilikka intiliş kabi fazilatlar sodda va qiziqarli şaklda bolalarga yetkaziladi. «Yurak zavqu dardlarim, aytar baytu fardlarim» (1993) töplami esa mumtoz janrlardagi ijodini aks ettiradi.

ÖzME'ga köra, Pölat Mömin 500 dan ortiq qöşiq matnini ğazal şaklida yozgan; «Kuldi xiyol», «Gul va piyoz», «Qöşiq aytib» kabi kitoblari qöşiqlardan tuzilgan. Rusça Vikipediya uni bolalar şoiri bilan birga taniqli qöşiq muallifi sifatida ham baholaydi.

Dramaturg sifatida u bolalar hayotidan olingan bir qator pyesalar yaratgan: «Qovoqvoy bilan Çanoqvoy», «Suqatoy va Konfetvoy», «Bahodirning botirligi», «Ona bolam deydi, bola onam deydi», «Oq fil yöqoldi», «Tuyaquş-boyaqiş». Ular respublika teatrlarida sahnaga qöyilgan.

Pölat Mömin rus bolalar adabiyotini özbek kitobxoniga yetkazişda katta xizmat qilgan. U Aleksandr Puşkin, Vladimir Mayakovskiy, Samuil Marşak, Sergey Mixalkov va Agniya Bartoning bolalarga atalgan asarlarini tarjima qilgan; rusça Vikipediya bu qatorda Nikolay Nosovni ham tilga oladi.

ÖzME'ga köra, şoir 1983-yilda Özbekistonda xizmat körsatgan san'at arbobi, 1992-yilda Özbekiston xalq yozuvçisi unvoniga sazovor bölgan (rusça Vikipediya xalq yozuvçisi unvoni berilgan yilni 1991 deb körsatadi). 1998-yilda «El-yurt hurmati» ordeni bilan taqdirlangan; rusça Vikipediyaga köra, u 1959-yilda «Mehnatdagi alohida farqlari uçun» medalini ham olgan.