Termiz arxeologiya muzeyi

Termiz arxeologiya muzeyi, Surxondaryo viloyati arxeologiya muzeyi — Termiz şahridagi arxeologiya muzeyi. ÖzME'ga köra, u 1998-yilda Termiz şahrining 2500 yilligini nişonlaş munosabati bilan taşkil etilgan va Markaziy Osiyoda yagona ixtisoslaşgan arxeologiya muzeyi sifatida tavsiflanadi. Inglizça Vikipediyaga köra, muzey kolleksiyasining asosiy qismi yunon-baqtriya va kuşon davrlariga oid.1

ÖzME ma'lumotiga köra, muzey binosi 100 ming eksponatni saqlaşga möljallangan. Taşkil etilişida Surxondaryo viloyat ölkaşunoslik muzeyining arxeologiya fondidan 8430 ta, numizmatika fondidan 5000 ta buyum unga ötkazilgan. 2004-yilga kelib muzeyda 10 mingdan ortiq arxeologik topilma va turli davrlarga mansub 9 mingdan ziyod tanga saqlangan, eksponatlarning umumiy soni qariyb 20 mingga yetgan. Muzey tasarrufida 16 ming asarlik ilmiy kutubxona ham bor.

Inglizça Vikipediyaga köra, muzeyda Xolçayon, Kampirtepa, Fayoztepa, Bolaliktepa kabi arxeologik yodgorliklarning maketlari, Gandxara uslubidagi buddaviy friz, Xolçayondan topilgan terrakota haykallar va «Toxariston malikasi» deb nomlanuvçi devoriy surat namoyiş etiladi; bu surat Şeroboddagi Tavka qörğonidan topilgan. Ayrim nodir buyumlar, masalan, Bodxi daraxti ostida ötirgan Budda haykali nusxa bölib, asli Toşkentdagi Tarix muzeyida va Sankt-Peterburgdagi Ermitajda saqlanadi.

Muzey binosi ustunli peşayvon — galereya şaklida qurilgan. ÖzME'ga köra, kiriş zalidan ekspozitsiya joylaşgan töqqiz zalga ötiladi va ular Surxon vohasi tarixini xronologik tartibda körsatadi:

1. Toş davri (miloddan avvalgi 100–3-ming yilliklar).
2. Bronza davri (miloddan avvalgi 3-ming yillikdan 1-ming yillik boşlarigaça).
3. Qadimgi Baqtriya madaniyati (miloddan avvalgi 1-ming yillik boşlaridan 4-asrgaça).
4. Makedoniyalik Iskandar yurişi va ellinistik davlatlar davri (miloddan avvalgi 329-yildan 2-asr örtalarigaça).
5. Kuşonlar davri (miloddan avvalgi 1-asr — milodiy 3-asr).
6. Ilk örta asrlardagi Şimoliy Toxariston (4–7-asrlar).
7. Rivojlangan örta asrlardagi Şimoliy Toxariston (9–12-asrlar).
8. Amir Temur va temuriylar davrida Termiz va Çağoniyon (1370-yildan 16-asr boşlarigaça).
9. Surxon vohasi 16–20-asr boşlarida.

Zal markazida masofadan boşqariladigan topografik relyef maketi va viloyat arxeologik yodgorliklari xaritasi, törida esa qadimgi Termiz qal'asining maketi qöyilgan.

ÖzME'ga köra, 2002-yil noyabrida muzey bazasida Özbekiston muzeylarining ilmiy-amaliy anjumani ötkazilgan. Muzey öz nodir eksponatlari bilan xalqaro körgazma va anjumanlarda qatnaşib keladi.