«Turon» teatr truppasi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
«Turon» — 1913-yilda Toşkentda jadid ma'rifatparvarlari tomonidan tuzilgan teatr truppasi. ÖzME'ga köra, u jadidlarning ilk teatr jamoasi bölgan va keyinçalik hozirgi Özbek milliy akademik drama teatriga asos bölib xizmat qilgan. Rusça Vikipediya bu jamoani Özbekiston hududidagi birinçi professional teatr jamoasi deb ataydi.1
Taşkil topişi
13Truppaning badiiy rahbari Abdulla Avloniy bölgan. ÖzME'ga köra, unga ma'naviy va moddiy jihatdan Munavvarqori Abduraşidxon öğli va Toşkentning boşqa obröli kişilari homiylik qilgan. Rusça Vikipediyaga köra, Munavvarqori jamoani taşkiliy va ğoyaviy işlarida faol qatnaşgan.
Jamoaning asosiy aktyorlari qatorida ÖzME Nizomiddin Xöjayev, Badriddin A'lamov, Şokirjon Rahimiy, Muhammadjonqori Poşşaxöjayev, Fuzail Jonboyev, Hasanqori, Same'qori Ziyoboyev va Qudratilla Yunusiyni tilga oladi. 1916-yildan truppaga Mannon Uyğur, Ğulom Zafariy va Sulaymon Xöjayev ham qöşilgan.
Rusça Vikipediyaga köra, jamoa 1913-yilning yozida norasmiy tomoşalar körsatgan. Uşa paytda Turkiston ölkasining birorta şahrida milliy teatr yöq edi, teatr faoliyatiga esa Rossiya imperiyasi ma'murlarining ruxsati talab qilinardi.
«Padarkuş» spektakli
13Truppa rasmiy faoliyatini 1914-yil 27-fevralda Toşkentning yangi şahar qismidagi «Kolizey» teatri binosida boşlagan. Birinçi spektakl — Mahmudxöja Behbudiyning «Padarkuş» dramasi edi. Uni ozarbayjon aktyori va rejissyori Aliasqar Asqarov sahnalaştirgan, asosiy rollarni Abdulla Avloniy, Same'qori Ziyoboyev, Muhammadjonqori Poşşaxöjayev va Badriddin A'lamov ijro etgan. Rusça Vikipediyaga köra, şu oqşom «Padarkuş»dan taşqari ozarbayjon aktyorlari ijrosidagi kulgili sahna asari va konsert dasturi ham körsatilgan. 1915-yilda Nizomiddin Xöjayev bu spektaklni qayta sahnalaştirgan.
Repertuari
13ÖzME'ga köra, «Padarkuş»dan keyin N. Qudratillaning «Töy», Abdulla Qodiriyning «Baxtsiz kuyov», Abdulla Avloniyning «Advokatlik osonmi?» asarlari sahnaga qöyilgan. Keyinroq jamoa repertuari Avloniyning «Pinak», X. Muinning «Mazluma xotin» va M. Qulizodaning «Öliklar» asarlari bilan boyigan.
1914–1916-yillarda Toşkentda ijodiy safarda bölgan ozarbayjon aktyori va rejissyori Ruhillo Sidqiy «Turon» a'zolarida musiqali dramaga qiziqiş uyğotgan. Ozarbayjon aktyorlari sahnalaştirgan «Layli va Majnun» spektaklida truppa a'zolari ham rol ijro etgan.
ÖzME'ga köra, vaqt ötişi bilan «Turon» muhim mavzular va turli janrlardagi asarlardan iborat keng repertuarga ega bölgan. Truppa Toşkentning eski va yangi şahar qismlarida qişki va yozgi binolarga ega jamoa darajasiga kötarilgan.
Keyingi taqdiri
131917-yil oktabridagi töntarişdan söng teatr yangi hukumat ixtiyoriga ötkazilib, davlat teatri maqomini olgan. Keyingi yillarda u turli nomlar bilan atalgan; ÖzME'ga köra, Mannon Uyğur uzoq vaqt jamoaning yetakçisi va badiiy rahbari bölgan. Hozir bu jamoaning davomçisi — Özbek milliy akademik drama teatri. Rusça Vikipediyaga köra, 1933-yilda teatrga akademik teatr unvoni berilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)«Turon» teatr truppasi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4094 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APA«Turon» teatr truppasi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4094
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4094
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Узбекский национальный академический драматический театрru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 8-jild, 780-b.manbaa.uz · ÖzME, 8-jild, 780-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.