Fattohxon Mamadaliyev

Fattohxon Mamadaliyev (1923–1999) — özbek xonandasi, sozanda va bastakor, maqom ijroçiligining yirik vakili. ÖzME'ga köra, u 1923-yil 25-avgustda hozirgi Baliqçi tumani hududida tuğilgan, 1999-yil 3-aprelda Toşkentda vafot etgan va tuğilgan tumanida dafn qilingan. Özbekça Vikipediyaga köra, hofiz Andijon viloyatidagi Eski Haqqulobod qişloğida dehqon oilasida dunyoga kelgan. 1990-yilda unga Özbekiston xalq hofizi unvoni berilgan. U ğijjak, tanbur va dutor çalgan.1

ÖzME'ga köra, Mamadaliyev 1960-yilda Andijon pedagogika institutini tamomlagan. Aşula, katta aşula va maqom yöllarini u Umrzoq Polvon Saydali, usta Rözimatxon Isaboyev, B. Fayziyev, Abdulla Taraz, Jöraxon Sultonov va Yunus Rajabiy kabi ustozlardan örgangan. Özbekça Vikipediya uning ustozlari qatorida Ma'murjon Uzoqovni ham tilga oladi.

ÖzME ma'lumotiga köra, 1944–1960-yillarda u Andijon viloyatidagi turli teatrlarda sozanda va xonanda bölib işlagan, 1960–1967-yillarda Andijon pedagogika institutida dars bergan. 1967–1983-yillarda Andijon şahridagi 2-madaniyat uyi qoşidagi maqomçilar ansamblini tuzib, unga badiiy rahbarlik qilgan. 1983-yildan Özbekiston davlat filarmoniyasida xonanda, 1984-yildan Toşkent konservatoriyasida öqituvçi bölgan, 1992-yildan professor. Özbekça Vikipediyaga köra, u Xöjaobod va Izboskan tumanlaridagi madaniyat saroylari qoşida ham maqomçilar ansambllarini taşkil qilgan.

ÖzME hofizning ovozini tiniq, şirali va dardli deb ta'riflaydi: ovoz kölami va nafasi keng bölgan, ijrosida kuy bilan şe'r bir-biriga uyğun kelgan, ovoz va çolğu imkoniyatlarini mahorat bilan oçib bergan. Uning repertuaridan Farğona–Toşkent maqom yöllari, Şaşmaqom şö'balari, aşula va katta aşula, yallalar, mumtoz aşula va çolğu turkumlari hamda «Ol xabar», «Ey dilbari jonon», «Buzruk», «Saraxbori Navo», «Ey, sabo» kabi bastakorlik asarlari örin olgan.

ÖzME'ga köra, Mamadaliyev mumtoz va zamonaviy şoirlarning ğazallariga 50 dan ortiq aşula bastalagan; ular orasida «Oqibat», «Soğindim», «Dardi dilim», «Döst bilan, ulfat bilan», «Intizor» bor. Umrining sönggi yillarida «Munojot», «Miskin», «Nasrulloyi», «Uşşoq» turkumlarida özbek musiqa merosi namunalarini yangiça sayqallagan. U beş qismdan iborat «Savti Fattohxon» aşula turkumini yaratgan, «Qadimgi Uşşoq», «Umrzoq Polvon Uşşoği» va «Zikri Uşşoği» maqom yöllarini qayta tiklagan.

ÖzME'ga köra, hofiz 1992-yilda «Mehnat şuhrati», 1998-yilda «El-yurt hurmati» ordenlari bilan taqdirlangan; özbekça Vikipediya birinçi orden yilini 1997 deb körsatadi. Özbekça Vikipediyaga köra, 2021-yil 17-iyunda Qöqon şahrida uning xotirasiga bağişlangan maqom keçasi ötkazilgan.