Vozeh
SaqlaşÖqiş: 1 daqiqa
Vozeh (taxallusi; asl ismi Qori Rahmatullo bin Aşur Muhammad; 1817/1818 – 1893/1894) — buxorolik özbek şoiri, adabiyotşunos, xattot va geograf. ÖzME'ga köra, u umrini asosan Buxoroda keçirgan va özbek, tojik hamda arab tillarida ijod qilgan.1
Hayoti
13Vozeh Buxoro madrasalaridan birida tahsil olgan va 1844-yilgaça öqigan. ÖzME ma'lumotiça, 1853–1856-yillarda u Karmana hokimi xizmatida bölgan. Ammo saroy muhitiga moslaşa olmay, Buxoroga qaytgan va umrining qolgan qismini kambağallikda, ilm va ijod bilan keçirgan.
Ijodi
13Şoir turli janrlarda qalam tebratgan, biroq öz devonini tuzmagan; şe'rlari turli bayoz va majmualar orqali yetib kelgan. Uning ilmiy va risola xarakteridagi asarlari ham bor. «Aqoid un-niso» («Ayollar uçun qoidalar») risolasi va «Savonih ul-masolik va farosix ul-mamolik» («Yöllarning qulayliklari va mamlakatlarning masofalari») kabi asarlarida öz davrining adabiy, ijtimoiy-siyosiy hayoti haqida, şuningdek, geografiya va etnografiyaga oid boy ma'lumotlar jamlangan. ÖzME'ga köra, «Koni lazzat va xoni ne'mat» («Lazzat manbai va ne'mat dasturxoni») asarida Turkistonda keng tarqalgan non va şirinlik turlari hamda ularning inson soğliği uçun foydasi haqida hikoya qilinadi.
«Tuhfat ul-ahbob» tazkirasi
13Vozehning eng maşhur asari — 1871-yilda yozilgan «Tuhfat ul-ahbob fi tazkirat ul-aşob» («Suhbatdoşlar tarjimai holidan döstlarga tuhfa») tazkirasi. Unda Qöqon va Buxoro xonliklarida yaşagan şoirlar va davlat arboblari haqida ma'lumotlar berilgan va ularning ijodidan namunalar keltirilgan. Asar 29 bobga bölingan; boblar şoirlar taxalluslarining arab alifbosidagi tartibiga köra joylaştirilgan. ÖzME tazkirani XVIII asr va XIX asrning birinçi yarmidagi adabiy muhitni örganiş uçun qimmatli manba deb baholaydi.
Qölyozmalari
13Vozeh asarlarining qölyozma nusxalari Özbekiston Fanlar akademiyasining qölyozmalar fondi va Şarqşunoslik institutida saqlanadi. Özbekça Vikipediyadagi maqola ham asosan ÖzME ma'lumotlariga tayanadi va şoirni Buxoro adabiy muhitining XIX asrdagi közga körinarli vakillaridan biri sifatida körsatadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Vozeh // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4582 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAVozeh. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4582
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4582
Zamondoşlari
Manbalar
2 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Vozehuz.wikipedia.org
- 2ÖzME, 2-jild, 223–224-b.manbaa.uz · ÖzME, 2-jild, 223–224-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.