Maudid (Ğazneviy)
SaqlaşBoşqa nomlari: Maw'dud Ghaznavi
Öqiş: 2 daqiqa
Şahob ud-Davla Maudud (forsça: شهابالدوله مودود; 1050-yilda vafot etgan) — 1041–1050-yillarda ğazneviylar sultoni. U otasi Mas'ud I ning öldirilganiga qasos olib, amakisi Muhammad ibn Mahmuddan taxtni tortib oldi.
Hayoti
131038-yilda otasi Mas'ud Maududni imperiya vorisi deb e'lon qildi. Maudud otasiga saljuqiylar va Qoraxoniylar xonligiga qarşi yurişlarda yordam berdi. 1040-yilda Mas'ud Dandanqon jangida saljuqiylardan mağlub böldi, Xurosondan Hindistonga çekinmoqçi böldi, biroq öz askarlari tomonidan asirga olindi. Uning örniga ukasi Muhammad qöyildi va u Mas'udni öldirişni buyurdi.
Hukmronligi
13Maudud şu paytda otasining vaziri Ahmad Şeroziy bilan Balxda edi. U amakisi Muhammad mulklariga bostirib kirdi va 1041-yilda Jalolobodda uni mağlub etib, öldirdi. Şundan söng Lohurdan taşqari butun ğazneviylar imperiyasini nazorat qildi; Lohur esa isyonkor akasi Majdud qölida edi. Maudud Ahmad Şeroziyni vazir, Abu Sahl Zavzoniyni boş kotib etib tayinladi.
1042-yilda u saljuqiylar yerlariga bostirib kirib, Balx va Hirotni qisqa muddat egalladi. Bu uning şuhratini oşirdi va qoraxoniy hukmdor Buritegin uni öz oliy hukmdori deb tan oldi. 1043-yilda Ahmad Şeroziy e'tibordan qoldi, vazirlikka Abdurrazzoq Maymandiy tayinlandi. Şu paytda Sistondagi qözğolonni Maududning harbiy quli Tuğrul bostirdi.
1043/1044-yilda Maudud Tuxoriston tomon yuriş qildi, ammo saljuqiy şahzoda Alp Arslon uni qaytardi. U Sistondagi nasriylar hukmdori Abul-Fazl Nasr ustidan hokimiyatini örnatiş uçun qöşin jönatdi, lekin bu harakatlar besamar ketdi: Siston tez orada saljuqiylarga vassal böldi va ğazneviylar çegarasi Bostgaça qisqardi.
Hindistondagi voqealar
13Majdud vafotidan keyin Maudud Lohurni egalladi. Inglizça Vikipediyaga köra, Majdud 1043-yil 11-avgustda vafot etgan. Keyin u Multonga yuriş qilib, öşa hududda yaşagan ismoiliylarni qaytardi. Ingliz Vikipediyasida Multonda xutba Fotimiylar örniga Abbosiylar xalifaligi nomiga öqilgani aytiladi. 1043–1044-yillarda uç hind knyazining birlaşgan qöşini ğazneviylardan bir qança şaharlarni tortib olib, Lohurni qamal qildi, ammo mağlub böldi.
Maudud oğir vaziyatda meros olgan davlatning ğarbiy yarmi saljuqiylar qöliga ötgan edi. Uning davrida Hindiston istilolarining çekka hududlari va vassal davlatlar ham ajralib çiqdi. Şunga qaramay, u Afğoniston yerlari va Hind vodiysi hududlarini saqlab qoldi.
Oxirgi yillari va merosi
13Taxminan 1050-yilda Maudud Buritegin va sobiq kakuyiy hukmdor Garşasp I yuborgan qöşin yordamida Xurosonga yana yuriş boşladi. Buritegin va sarkarda Qaşğa Xorazm va Termizga bostirib kirdi, ammo Maudud vafot etgani uçun yuriş muvaffaqiyatsiz tugadi. Saljuqiylar hokimiyatini Vaxşgaça yoydi va Abu Ali ibn Şodxonni yangi yerlar hokimi etib tayinladi. Şundan keyin Buritegin ğazneviylarni oliy hukmdor deb tan olmay qöygan körinadi.
Maududdan keyin öğli Mas'ud II taxtga çiqdi. Forsiy yozuvçi Kaykovus, «Qobusnoma» muallifi, Maudud saroyida yetti–sakkiz yil mehmon bölgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Maudid (Ğazneviy) // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1318 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAMaudid (Ğazneviy). (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1318
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1318
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q32625wikidata.org · P569 (Yulian taqvimi), P19, P570 (Yulian taqvimi), P20
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.