Genofond
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 172-b. — ziyouz.com
Genofond — q. Genetik fond. GENOTSID (yun. genos — uruğ, kabila va lot. caedo — öldiraman) — xalqaro jinoyatlarning bir turi: irqi, millati, dini, etnik tarkibiga köra, aholi guruhlarini yoppasiga yoki qisman jismonan qirib yuborişga qaratilgan harakat. BMT Boş Assambleyasining G. jinoyatlarining oldini oliş va ularni amalga oşirganligi uçun jazolaş töğrisidagi konvensiyasiga (1948) köra, G. qattiq qoralanadi, aybdor şaxslarga nisbatan xalqaro jinoiy javobgarlik belgilanadi. Bunda mazkur şaxslarning ijtimoiy mavqei, G. tinçlik yoki uruş vaqgida sodir etilganligi hisobga olinmaydi. Konvensiyami imzolagan davlatlar öz hududlarida G.ni amalga oşiruvçi va unga undovçi şaxslarni jazolaş böyiça huquqiy meyorlarni işlab çiqiş majburiyatini uz zimmalariga oladilar. Irqiy kamsitişning barça şakllarini yöq qiliş töğrisidagi BMT konvensiyasida (1965) ham G. qattiq qoralanadi (q. Irqçilik, Aparteid). 2-jahon uruşi davrida gitlerçilar Germaniyasining slavyan va yahudiy millatlariga mansub aholi (taxm. 12 mln. kişi)ni ommaviy qirğin etişi (q. Faşizm), Pol Pot va Iyeng Sari tödasining Kampuçiya xalqiga qarşi vahşiyona jinoyatlari (ular oqibatida 3 mln. kişi yöq qilib yuborildi) va h. k. G.ning eng aşaddiy körinişi hisoblanadi.
Q.: Aparteid, Faşizm, Genetik fond, Irqçilik
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕНОФОНД — қ. Генетик фонд. ГЕНОЦИД (юн. genos — уруғ, кабила ва лот. caedo — ўлдираман) — халқаро жиноятларнинг бир тури: ирқи, миллати, дини, этник таркибига кўра, аҳоли гуруҳларини ёппасига ёки қисман жисмонан қириб юборишга қаратилган ҳаракат. БМТ Бош Ассамблеясининг Г. жиноятларининг олдини олиш ва уларни амалга оширганлиги учун жазолаш тўғрисидаги конвенциясига (1948) кўра, Г. қаттиқ қораланади, айбдор шахсларга нисбатан халқаро жиноий жавобгарлик белгиланади. Бунда мазкур шахсларнинг ижтимоий мавқеи, Г. тинчлик ёки уруш вақгида содир этилганлиги ҳисобга олинмайди. Конвенциями имзолаган давлатлар ўз ҳудудларида Г.ни амалга оширувчи ва унга ундовчи шахсларни жазолаш бўйича ҳуқуқий меъёрларни ишлаб чиқиш мажбуриятини уз зиммаларига оладилар. Ирқий камситишнинг барча шаклларини йўқ қилиш тўғрисидаги БМТ конвенциясида (1965) ҳам Г. қаттиқ қораланади (қ. Ирқчилик, Апартеид). 2-жаҳон уруши даврида гитлерчилар Германиясининг славян ва яҳудий миллатларига мансуб аҳоли (тахм. 12 млн. киши)ни оммавий қирғин этиши (қ. Фашизм), Пол Пот ва Иенг Сари тўдасининг Кампучия халқига қарши ваҳшиёна жиноятлари (улар оқибатида 3 млн. киши йўқ қилиб юборилди) ва ҳ. к. Г.нинг энг ашаддий кўриниши ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.