Qizilörda viloyati
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Qizilörda viloyati — Qozoğiston Respublikasining janubiy qismida, Orol dengizidan şarqda, Sirdaryoning quyi oqimida joylaşgan viloyat. ÖzME'ga köra, 1938-yil 15-yanvarda taşkil etilgan, maydoni 226 ming km². Ma'muriy markazi — Qizilörda şahri. Rusça Vikipediyaga köra, viloyat ğarbda Özbekistonning Qoraqalpoğiston Respublikasi bilan, janubda Navoiy viloyati bilan çegaradoş.1
Tabiati
1,3ÖzME ma'lumotiga köra, viloyat asosan Turon pasttekisligida, dengiz sathidan 50–200 metr balandlikda yotadi. Sirdaryoning çap qirğoğida Qizilqumning qum tepaliklari, öng qirğoğida qirlar va sayoz botiqlar, şimolda Kiçik Börsiq va Orolböyi Qoraqumi qumliklari joylaşgan. Janubi-şarqiy çekkaga Qoratov tizmasining tarmoqlari kirib keladi, ularning eng baland nuqtasi 1419 metr.
Iqlimi keskin kontinental va öta quruq. Iyulning örtaça harorati şimoli-ğarbda 25,9°, janubi-şarqda 28,2°. Rusça Vikipediyaga köra, Orol böyidagi hududlarda yillik yoğin 100 millimetr atrofida bölib, bu Qozoğistondagi eng past körsatkiç, Qoratov etaklarida esa 175 millimetrgaça yetadi.
Orol dengizining şimoli-şarqiy yarmi viloyat hududiga kiradi. Yagona yirik daryo — Sirdaryo; Rusça Vikipediyaga köra, u viloyat böylab qariyb ming kilometr oqadi va keng botqoqli deltani hosil qiladi. Şör köllar köp, ularning ayrimlari yozda qurib qoladi. Qumliklarda şuvoq, şöra, juzğun, oq saksovul, yulğun va terskenni uçratiş mumkin; daryo qayirida töqay va qamişzorlar bor. ÖzME'ga köra, Sirdaryo deltasida ondatra iqlimlaştirilgan, Barsakelmes orolida esa sayğoq, jayron va qulon muhofaza qilinadigan qöriqxona taşkil etilgan.
Aholisi va ma'muriy bölinişi
1,3ÖzME 2002-yil uçun 606,6 ming aholi va 63 foiz şahar aholisi ma'lumotini keltiradi. Rusça Vikipediyaga köra, viloyat aholisi 2025-yilda 846 mingdan oşgan. Bu viloyatda qozoqlarning ulişi Qozoğistonning boşqa viloyatlariga nisbatan eng yuqori, ruslarniki esa eng past.
Rusça Vikipediyaga köra, hozir viloyat yetti tumanga bölinadi, tarkibida viloyat markazi Qizilörda va Rossiya ijarasidagi Baykonur şahri bor. Baykonur hududida Rossiya qonunlari amal qiladi va Rossiya valyutasi işlatiladi. Boşqa yirik aholi punktlari qatorida Aralsk şahri ham bor.
Xöjaligi
1,3ÖzME'ga köra, viloyat qişloq xöjaligida suğorma dehqonçilik va yaylov çorvaçiligi asosiy örinda. Şoliçilik, qöyçilik — ayniqsa qorakölçilik, baliqçilik va baliqni qayta işlaş muhim ahamiyatga ega. Sanoatning asosiy tarmoği — oziq-ovqat sanoati: baliq, şoli oqlaş, göşt, sut va non mahsulotlari işlab çiqariladi; sellyuloza-karton kombinati, yengil sanoat va mebel korxonalari ham faoliyat körsatgan. ÖzME yozilgan paytda deyarli barça korxonalar viloyat markazida joylaşgan edi.
ÖzME ma'lumotiga köra, viloyatdagi temir yöllar uzunligi 763 kilometr, qattiq qoplamali avtomobil yöllari 1223 kilometrni taşkil etgan. Qizilördada pedagogika instituti, ölkaşunoslik muzeyi va drama teatri bor.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Qizilörda viloyati // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4051 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAQizilörda viloyati. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4051
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4051
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Кызылординская областьru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 10-jild, 136–137-b.manbaa.uz · ÖzME, 10-jild, 136–137-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.