Romitan tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Romitan tumani — Buxoro viloyatining markaziy qismidagi ma'muriy tuman, markazi — Romitan şahri. ÖzME'ga köra, tuman 1926-yil 29-sentyabrda tuzilgan, maydoni 1290 km². Rusça Vikipediyaga köra, u dastlab Rometan tumani deb atalgan. Tuman qadimiy Romitan şahri qoldiqlari va naqşbandiya tariqati bilan boğliq ziyoratgohlari bilan maşhur.12
Nomi va tarixi
13Özbekça Vikipediya tarixçi Narşaxiyning «Buxoro tarixi» asariga tayanib, nom haqidagi rivoyatni keltiradi: unga köra, Afrosiyobning bemor qizi bu yerning havosidan şifo topgan va joyni «oromi tan» — «tan orom oladigan joy» deb atagan. Boşqa bir taxminga köra, nom «roh» (yöl) sözi va mitan uruği nomidan kelib çiqqan. Narşaxiy Romitanni Buxorodan ham qadimiyroq qörğon deb yozgan; özbekça Vikipediyaga köra, 1972-yilgi qazişmalarda qörğon tepasidagi masjid, şahristondagi bozor qoldiqlari aniqlangan, qörğonning balandligi 10 m ga yetgan.
Rusça Vikipediyaga köra, tumanda 18 arxeologik va 5 me'moriy yodgorlik davlat muhofazasida; ularning eng maşhurlari — qadimiy Romitan şahar xarobalari, Ali Romitaniy va Boboyi Samosiy maqbaralari hamda Çoriqulboy köprigi.
Geografik örni va tabiati
13Tuman Peşku, Vobkent, Buxoro va Jondor tumanlari, Xorazm viloyati va Qoraqalpoğiston bilan, Qizilravot qismi esa Amudaryo orqali Turkmaniston bilan çegaradoş. ÖzME'ga köra, hududning qariyb tördan uç qismini Qizilqum çöli egallaydi; janubiy qismi Zarafşon daryosining quyi oqimidagi Buxoro vohasida joylaşgan. Çöl tekisliklari orasida alohida tepaliklar börtib turadi, ularning eng balandi Jagastepa (226 m). Asosiy suv manbai — Amu-Buxoro maşina kanali.
Iqlim keskin kontinental: yanvarning örtaça harorati 0° atrofida, eng past harorat −29° ga tuşgan; iyulda örtaça harorat 28–31°, eng yuqori harorat 45°. Yoğin juda kam — yiliga 100–130 mm. Çöl qismida saksovul, yantoq, kavrak, bahorda lola va qönğirboş ösadi; yovvoyi hayvonlardan qöşoyoq, yumronqoziq, qumsiçqon, qum böğma iloni, çayon va qoraqurt uçraydi.
Aholisi
13ÖzME 2003-yilda tumanda 105,5 ming kişi yaşaganini qayd etadi, ularning 78,5 foizi özbeklar, qolganlari qozoq, tojik, rus va boşqa millat vakillari bölgan. Aholining kattagina qismi qişloqlarda yaşagan. Rusça Vikipediyaga köra, tuman tarkibida ikki şahar — Romitan va Gazli bor.
Xöjaligi
13Tuman iqtisodiyotida paxtaçilik, ğallaçilik va boğdorçilik yetakçi. ÖzME'ga köra, 23 ming gektardan ortiq suğoriladigan yerning yarmidan köpiga ğöza ekilgan; yaylovlar 250 ming gektardan oşadi, şu bois qorakölçilik, tuyaçilik va qoramolçilik ham rivojlangan. Gazlida gaz sanoati korxonalari joylaşgan, tumanda paxta tozalaş zavodi va köplab kiçik korxonalar faoliyat körsatadi.
Madaniyati
13Özbekça Vikipediyaga köra, tuman hududida Xöja Ali Romitaniy va Boboyi Samosiy kabi naqşbandiya piri ziyoratgohlari joylaşgan. Tumanda tarix-ölkaşunoslik muzeyi işlaydi. Rusça Vikipediyaga köra, Özbekiston xalq yozuvçisi Ne'mat Aminov şu tumanda tuğilgan. «Romitannoma» tuman gazetasi 1934-yildan çiqadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Romitan tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3578 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APARomitan tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3578
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3578
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Ромитанский районru.wikipedia.org
- 2Özbekça Vikipediya: Romitan tumaniuz.wikipedia.org
- 3ÖzME, 7-jild, 244–245-b.manbaa.uz · ÖzME, 7-jild, 244–245-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.