Şimoliy Qozoğiston viloyati
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Şimoliy Qozoğiston viloyati — Qozoğistonning şimolida, Rossiya bilan çegarada joylaşgan viloyat. Uning ma'muriy markazi — Petropavlovsk (qozoqça Petropavl) şahri. Inglizça Vikipediyaga köra, bu — qozoqlar aholining köpçiligini taşkil etmaydigan Qozoğistondagi yagona viloyat.12
Tarixi
1,3ÖzME va Rusça Vikipediyaga köra, viloyat 1936-yil 29-iyulda Qarağanda viloyatining şimoliy tumanlari va Qarqarali okrugi hisobiga tuzilgan. Rusça Vikipediyaga köra, 1939-yilda Stepnyak şahri va janubdagi ön bir tuman yangi tuzilgan Aqmola viloyatiga ötkazilgan. 1997-yilgi ma'muriy islohotda tugatilgan Kökçetov viloyatining bir neça tumani unga qöşilgan; bu tumanlarda qozoq aholisi salmoqli edi. Inglizça Vikipediyaga köra, 19-asrda bu yerlarda Örta juzga mansub arğin, kerey va qipçoq uruğlari yaşagan, Sibir temir yöli qurilişi va Stolipin agrar islohoti davrida esa hududga köplab köçmanlar kelib örnaşgan.
Geografiyasi
1,3Viloyat Ğarbiy Sibir tekisligining janubiy çekkasida va Qozoq past toğlarining şimoliy qismida joylaşgan. ÖzME'ga köra, yer yuzasi şimoli-şarqdagi 115–120 metrdan janub va janubi-şarqqa tomon 200 metrgaça kötariladi. Inglizça Vikipediyaga köra, viloyat şimolda Rossiyaning Omsk, Qörğon va Tumen viloyatlari, janubda Aqmola, şarqda Pavlodar, ğarbda Qostanay viloyatlari bilan çegaradoş; maydoni 98 040 km², ya'ni u Qozoğistonning eng kiçik viloyatlaridan biri. ÖzME'dagi 44,3 ming km² raqami 1997-yilgaça bölgan çegaralarga tegişli.
Iqlimi keskin kontinental: qişi sovuq, qor kam va beş oydan ortiq davom etadi, yozi issiq va quruq. ÖzME'ga köra, yanvarning örtaça harorati −18,5…−19,5°, iyulniki 18,5–19,5°, yillik yoğin 300–340 mm. Daryolari Ob havzasiga qaraydi; asosiysi — Irtişning irmoği Işim (Esil). Viloyat örmonli daşt va daşt zonalari oraliğida, tuproği asosan qoratuproq. Hududning taxminan 8 foizini, asosan qayinzorlardan iborat örmon egallaydi. Yovvoyi hayvonlardan los, sibir yeligi, böri, tulki, quyon uçraydi, ondatra iqlimlaştirilgan.
Aholisi va ma'muriy bölinişi
1,3ÖzME 2002-yilda 691,6 ming aholini qayd etgan. Inglizça Vikipediyaga köra, hozir aholi soni 514 132 kişi, markaz Petropavlda 222 113 kişi yaşaydi. Viloyat ön uç tuman va Petropavl şahriga bölinadi; şahar maqomiga ega aholi punktlari orasida Bulayevo va Mamlyutka bor.
Xöjaligi
1,3ÖzME'ga köra, sanoatning asosiy tarmoqlari — maşinasozlik, oziq-ovqat va yengil sanoat; korxonalarning köpi Petropavlovskda joylaşgan. Qişloq xöjaligida ğallaçilik va sut-göşt çorvaçiligi yetakçi. 1954–1960-yillarda viloyatda 1,3 million gektar qöriq yer özlaştirilgan; bahori buğdoy, arpa, suli, greçixa, kartoşka va yem-xaşak ekinlari ekiladi. Hududdan Transsibir temir yöli ötadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Şimoliy Qozoğiston viloyati // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4355 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAŞimoliy Qozoğiston viloyati. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4355
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4355
Manbalar
3 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: North Kazakhstan Regionen.wikipedia.org
- 2Rusça Vikipediya: Şimoliy Qozoğiston viloyatiru.wikipedia.org
- 3ÖzME, 10-jild, 152–153-b.manbaa.uz · ÖzME, 10-jild, 152–153-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.