Tomsk viloyati
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Tomsk viloyati — Rossiya Federatsiyasi tarkibidagi subyekt, Ğarbiy Sibirning janubi-şarqida, Ob daryosining örta oqimida joylaşgan. Ma'muriy markazi — Tomsk şahri. Rusça Vikipediyaga köra, viloyat Sibir federal okrugi va Ğarbiy Sibir iqtisodiy rayoni tarkibiga kiradi; ğarbda Omsk va Tyumen viloyatlari, ğarb va şimolda Xanti-Mansi avtonom okrugi, şarqda Krasnoyarsk ölkasi, janubda Kemerovo va Novosibirsk viloyatlari bilan çegaradoş.1
Tarixi
13Rusça Vikipediyaga köra, bu hududda paleolit davri manzilgohlari topilgan, keyinroq bu yerlarda bronza buyumlari bilan maşhur Kulay madaniyatiga mansub aholi yaşagan. Ruslar hududni 16-asr oxiri — 17-asr boşida özlaştira boşlagan: eng qadimgi rus aholi punkti — 1596-yilda asos solingan Narim, Tomsk şahri esa 1604-yilda qurilgan. 1804–1925-yillarda ulkan hududni qamragan Tomsk guberniyasi mavjud bölgan. Keyinçalik bu yerlar Sibir ölkasi, Ğarbiy Sibir ölkasi va Novosibirsk viloyati tarkibida bölgan. ÖzME'ga köra, hozirgi viloyat 1944-yil 13-avgustda taşkil etilgan; rusça Vikipediya uning Novosibirsk viloyatidan ajratib olingan sobiq Tomsk va Narim okruglari tumanlaridan tuzilganini qayd etadi.
Maydoni va aholisi
13ÖzME'ga köra, viloyat maydoni 316,9 ming km², 2002-yilda aholisi 1046 ming kişi bölgan. Rusça Vikipediya Rosstat ma'lumotiga tayanib, 2025-yil uçun 1 039 728 kişi raqamini keltiradi; aholi ziçligi 1 km² ga 3,3 kişiga töğri keladi, şaharliklar uluşi 2022-yilda taxminan 73 foiz bölgan. Aholining asosiy qismi ruslar; ÖzME ukrain, tatar, nemis, belorus, çuvaş hamda selkup va xanti kabi şimol xalqlari vakillarini ham sanaydi. Yirik şaharlar qatorida Tomskdan taşqari Strejevoy, Asino va Kolpaşevo bor.
Tabiati
13Viloyatning katta qismi Ğarbiy Sibir tekisligining past, kuçli botqoqlaşgan yerlarida yotadi. Rusça Vikipediyaga köra, hududning 63 foizini tayga örmonlari, qariyb 29 foizini botqoqlar, jumladan, dunyodagi eng yirik botqoqliklardan biri — Vasyugan botqoqlari egallaydi; eng baland nuqta dengiz sathidan 274 m. Ob daryosi va uning Tom, Çulim, Ket, Vasyugan kabi irmoqlari asosiy suv yöllari hisoblanadi, viloyatda 112 mingdan ortiq köl bor. ÖzME'ga köra, iqlimi kontinental: qişi uzoq va qattiq, yanvarning örtaça harorati −19° dan −21° gaça, yozi qisqa va iliq.
Xöjaligi
13Rusça Vikipediyaga köra, viloyat yer osti boyliklariga boy: neft va gaz konlari, qönğir kömir (zaxirasi böyiça Rossiyada birinçi örin), torf, Bakçar temir ruda koni mavjud. ÖzME xöjalikning yetakçi tarmoqlari sifatida maşinasozlik va metallsozlik, neft qaziş, kimyo, örmon va yoğoçsozlik hamda oziq-ovqat sanoatini körsatadi. Qişloq xöjaligida buğdoy, arpa, kartoşka va ziğir yetiştiriladi, çorvaçilik, baliqçilik va möynali hayvonlarni ovlaş ham rivojlangan. Daryo va avtomobil transporti asosiy örin tutadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Tomsk viloyati // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3920 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APATomsk viloyati. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3920
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3920
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Томская областьru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 8-jild, 488-b.manbaa.uz · ÖzME, 8-jild, 488-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.