Töra Sulaymon

Töra Sulaymon (1934-yil 15-fevral, Baxmal tumani — 2005-yil) — özbek şoiri, Özbekiston xalq şoiri (1999). Xalq oğzaki ijodi an'analariga, ayniqsa baxşilar uslubiga tayangan şe'r va dostonlari, köplab qöşiqqa aylangan lirik şe'rlari bilan tanilgan. Vafot yili Özbekça Vikipediyaga asoslanadi.1

Özbekça Vikipediyaga köra, Töra Sulaymon hozirgi Jizzax viloyatining Baxmal tumanidagi Aldaşmon qişloğida tuğilgan, 1936-yilda oilasi Mirzaçölga köçirilgaç, Sirdaryo bilan boğlanib qolgan. 1952-yilda örta maktabni bitirib, bir muddat öqituvçilik qilgan. ÖzME'ga köra, u 1964-yilda Toşkent davlat universitetining özbek filologiyasi fakultetini tamomlagan (Özbekça Vikipediyada esa u 1958—1964-yillarda universitetning jurnalistika fakultetida sirtdan öqigani aytiladi).

Mehnat faoliyatini «Guliston» va «Sirdaryo haqiqati» gazetalarida boşlagan. 1972—1977-yillarda Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi Sirdaryo viloyati bölimining mas'ul kotibi, söngra uyuşmada adabiy maslahatçi bölib işlagan. Özbekça Vikipediyaga köra, şoir Gulistonda dafn etilgan; 2022-yilda Sirdaryoda uning uy-muzeyi oçilgan, 2025-yilda esa vafotidan keyin «Fidokorona xizmatlari uçun» ordeni bilan taqdirlangan.

ÖzME'ga köra, Töra Sulaymon 1950-yillardan ijod qila boşlagan. Birinçi töplami «Istar köngil» 1962-yilda çiqqan. 1965-yilda yozilgan «Qorasoç» dostoni taniqli adiblar va tanqidçilar tomonidan iliq kutib olingan. Keyingi yillarda «Men qayga borar bölsam» (1965), «Hamqişloqlarim» (1973), «Intizor» (1973), «Sirdaryo qöşiqlari» (1974), «Iltijo» (1976), «Alhazar» (1976), «Töyboşi» (1977), «Sizni eslayman» (1980), «Qoraközginam» (1981), «Gulşan» (1988), «Sarvinoz» (1990), «Xarsang» (1994), «Jahonnoma» (1996), «Gul bir yon, çaman bir yon» (1996), «Yovqoçdi» (1998) va «Sayhon» (2003) kabi kitoblari naşr etilgan.

Şoir turli janrlarda ijod qilgan: sof lirik şe'rlar, qasida va faxriyalar, manzumalar bilan birga xalq oğzaki ijodi yölida, qadimgi baxşilar nigohi bilan voqelikka qarab yozilgan, öxşatma va nazira şaklidagi asarlar ham yaratgan. ÖzME uning «Ergaş Jumanbulbul el kezadi» turkumidagi baxşiyona şe'r va dostonlarini özbek xalqining milliy ğururini tiklaşga xizmat qilgan asarlar sirasiga qöşadi.

ÖzME ta'biriça, Töra Sulaymonning xalqçilligi faqat ohang va ifoda usulida emas, tasvirdagi samimiyat va öxşatişlarning özgaçaligida ham namoyon böladi. Uning köplab şe'rlari qöşiq sifatida kuylanadi.

Şoir ijtimoiy hayotning dolzarb masalalariga bağişlangan publitsistik maqolalar ham yozgan; ular 2004-yilda «Mamlakatning tayanç nuqtasi» nomli töplamda jamlangan.