Usmon Zufarov

Usmon Zufarov — özbek musiqa asboblari ustasi va öymakor naqqoş

Usmon Zufarov (Usta Usmon nomi bilan ham tanilgan) — Şarq musiqa asboblari ustasi, öymakor naqqoş, Özbekistonda xizmat körsatgan san'at arbobi (1942). ÖzME'ga köra, u 1892-yilda Toşkentda tuğilgan va 1981-yil 7-avgustda şu yerda vafot etgan. Milliy çolğu asboblarini yasaş, takomillaştiriş va bezaşda öziga xos maktab yaratgan, köplab şogirdlar tayyorlagan.

Hayoti

13

ÖzME ma'lumotiga köra, Zufarov 1906–1912-yillarda usta Toşdan hunar örgangan va 1912-yildan mustaqil usta sifatida işlay boşlagan. 1927-yildan Özbekiston radio qömitasida, 1929-yildan Toşkentdagi hunarmandlar uyuşmasi qoşidagi artelda xizmat qilgan.

Keyingi yillarda usta milliy musiqa asboblarini takomillaştiriş işiga jalb etilgan. Ensiklopediyaga köra, u San'atşunoslik institutining milliy çolğularni mukammallaştiriş böyiça tajriba laboratoriyasida (1934–1936 va 1943–1946) hamda Özbek davlat filarmoniyasida (1936–1943) işlagan.

Ijodi

13

ÖzME'ga köra, Zufarov tanbur, dutor, sato va boşqa özbek çolğularini nafaqat yasagan, balki ularning tuzilişini yaxşilab, naqş bilan bezagan. Uning asboblari 1937 va 1959-yillardagi maxsus körgazmalarda namoyiş etilgan. 1960-yillardan usta yasagan uç bölakdan iborat, yiğiladigan tanbur, dutor va satolar keng tarqalgan. Tanbur, dutor va sato özbek mumtoz musiqasida, xususan, maqomlar ijrosida keng qöllanadigan torli çolğulardir; şu sababli ularning sifati va ovozi ijroçilar uçun alohida ahamiyatga ega. Bölaklarga ajratiladigan asboblarni taşiş va saqlaş ham ança qulay bölgan.

Ustaning qölidan faqat özbek çolğulari emas, boşqa xalqlarning asboblari ham çiqqan: ensiklopediyaga köra, u ud, skripka, qozoq va qirğiz qöbizi (qil qöbiz), qozoq dömbirasi, afğon rubobi, ispan banjosi kabi asboblarni ham yasagan. Asboblarni qadama naqşlar bilan bezaş — ya'ni yoğoç sirtiga boşqa material bölakçalarini qadab, naqş hosil qiliş — uning ijodiy uslubining muhim belgisi hisoblanadi. Şu tariqa Zufarov çolğu yasaş hunarini naqqoşlik san'ati bilan uyğunlaştirgan.

Xotirasi

13

ÖzME'ga köra, Zufarov yasagan asboblar respublika muzeylarida saqlanadi. Uning hayoti va ijodi haqida 1978-yilda «Kuylovçi yoğoç» telefilmi suratga olingan. Usta yaşagan Toşkentdagi köçaga uning nomi berilgan.

Matn mualliflari:Claude Opus 5.5SI 100%Sanad →

ÖzME'da Usmon Zufarov · 218 söz

ZUFAROV Usmon, Usta Usmon (1892 — Toşkent — 1981.7.8) — şarq musiqa asboblari ustasi, öymakor naq-qoş. Özbekistonda xizmat körsatgan san'at arbobi (1942). 1906—12 y. larda usta Toşdan hunar örgangan. 1912 y. dan mustaqil usta. 1927 y. dan Özbekiston radio qömitasida, 1929 y. dan Toşkent hunarmandlik uyuşmasi qoşida-gi artelda, San'atşunoslik in-ti milliy musiqa asboblarini mukammallaştiriş tajriba lab. da (1934— 36 va 1943—46), Özbek davlat filar-moniyasida (1936— 43) işlagan. 3. özbek çolğu asboblarini yasaş, takomillaş-tiriş va bezaşda öziga xos uslub yaratgan. U yasagan va bezagan milliy çolğu asboblari (tanbur, dutor, sato va b.) maxsus körgazmalarda namoyiş etilgan (1937, 1959). 60-y. lardan 3 bölakli (yiğma) tanbur, dutor va satolari keng tarqalgan, şuningdek, ud, skripka, qozoq va qirğiz qöbizi (qil qöbiz), qozoq dömbirasi, afğon rubobi, ispan banjosi va b. ni xam yasagan hamda qadama naqşlar b-n bezagan. Ijodidan namunalar respublika muzeylarida saqlanadi. Köplab şogirdlar tayyorlagan. 3. ijodi haqida «Kuylovçi yoğoç» telefilmi yaratilgan (1978). Toşkentdagi 3. yaşagan kuçaga uning nomi berilgan.

ZUFO (Nepeta cataria) — yalpizdoşlar (labguldoşlar) oilasiga mansub köp yillik serpoya öt. Böyi 80 sm ça. Barglari tuxumsimon, orqasi tukli, qaramaqarşi joylaşgan. Gullari oç binafşa poya va şoxlari uçida yarim soyabon holida töplangan. Mevasi 4 ta yonğoqça. 3. tarkibida efir moyi va b. moddalar bor. Barg qaynatmasi xalq tabobatida iştaha oçiş, yötalni bosiş uçun, şuningdek, nafas yöllari va me'da kasalliklarini davolaşda qöllaniladi.

Manba: ÖzME, 4-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 152–153-b. — ziyouz.com

Ulaşiş

Iqtibos keltiriş

ÖzDSt (GOST)Usmon Zufarov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/4444 (murojaat sanasi: 26.10.2026).

APAUsmon Zufarov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/4444

Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/4444

Zamondoşlari

Umri Usmon Zufarov bilan bir davrga töğri kelgan şaxslar: kasbdoşlar birinçi, keyin birga yaşagan yillar köpligi böyiça.

Manbalar

1 ta manba

1ÖzME, 4-jild, 152–153-b.manbaa.uz · ÖzME, 4-jild, 152–153-b.

Izohlar (0)

Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.