Uyçi tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Uyçi tumani — Özbekistonning Namangan viloyatidagi ma'muriy-hududiy birlik. Viloyatning şarqiy qismida joylaşgan. Ma'muriy markazi — Uyçi şaharçasi. Rusça Vikipediyaga köra, aholi soni böyiça viloyatda ikkinçi örinda turadi.12
Tarixi
13ÖzME'ga köra, tuman 1935-yil 28-iyulda taşkil topgan; rusça Vikipediya esa taşkil etiliş sanasini 1935-yil 27-iyun deb körsatadi. Rusça Vikipediyaga köra, tuman 1938-yilda Farğona viloyati tarkibiga kirgan, 1941-yilda yangi tuzilgan Namangan viloyatiga ötkazilgan, 1960-yilda Andijon viloyatiga berilgan. Keyinçalik tuman tugatilgan — ÖzME uni 1962-yilda Yangiqörğon tumaniga qöşib yuborilgan deb yozadi, rusça Vikipediya esa 1963-yilni körsatadi. 1967-yilda tuman qayta tiklanib, Namangan viloyatiga qaytarilgan.
Joylaşuvi va tabiati
13Tuman janubda Norin, şimolda Çortoq, şarqda Uçqörğon, ğarb va janubi-ğarbda Namangan tumani bilan, şimoli-şarqda esa Qirğiziston bilan çegaradoş. Rusça Vikipediyaga köra, Qirğiziston bilan çegara uzunligi 14,2 km. Maydoni ÖzME'da 312 km², Vikipediyada esa 304–310 km² atrofida berilgan.
Hududning köp qismi tekislik, şimoli-şarqiy tomonida adirlar bor. Iqlimi kontinental: ÖzME'ga köra, yanvarning örtaça harorati –2,3°, iyulniki 26,3°, yiliga örtaça 188 mm yoğin tuşadi, vegetatsiya davri 280–290 kun davom etadi. Tuman hududidan Norin daryosi, Şimoliy Farğona va Katta Namangan kanallari oqib ötadi. Tuproqlari asosan oç tusli böz va allyuvial tuproqlardir.
Aholisi
13ÖzME 2004-yil uçun aholini 172 ming kişi deb körsatgan. Inglizça Vikipediyaga köra, 2021-yilda aholi soni taxminan 216,8 ming kişiga yetgan; rusça Vikipediya undan ham yuqori — 232 ming kişidan ortiq raqamni keltiradi. Aholining asosiy qismini özbeklar taşkil etadi, şuningdek, qirğiz, tojik, rus va tatarlar ham yaşaydi. Rusça Vikipediyaga köra, aholining katta qismi qişloq joylarida istiqomat qiladi.
Ma'muriy bölinişi
13Inglizça Vikipediyaga köra, tuman tarkibida 13 şaharça (jumladan, Uyçi, Önhayot, Axsi, Birlaşgan, Fayziobod, Çurtuk, Jiydakapa, Maşad, Söku, Ğayrat) va 8 qişloq fuqarolar yiğini bor. ÖzME yozilgan davrda esa tumanda faqat 2 şaharça — Uyçi va Önhayot — hisoblangan.
Xöjaligi
13Tuman iqtisodiyotining asosini qişloq xöjaligi, ayniqsa paxtaçilik va ğallaçilik taşkil etadi. ÖzME'ga köra, suğoriladigan yerlar 20,7 ming gektarni egallaydi, ularda paxta, ğalla, kartoşka, sabzavot va poliz ekinlari yetiştiriladi, çorvaçilik va parrandaçilik ham rivojlangan. Sanoatda ipakçilik, yigiruv-töquv, notöqima mato işlab çiqariş va paxta tozalaş korxonalari, Özbekiston–Xitoy qöşma çoy qadoqlaş korxonasi faoliyat yuritgan. Rusça Vikipediyaga köra, tumanda beşta kiçik sanoat zonasi bor bölib, ularda ipak, böz, paxta ipi, temir-beton va boşqa mahsulotlar işlab çiqariladi. Tuman hududidan Toşkent–Andijon temir yöli ötadi.
Madaniyati
13ÖzME ma'lumotlariga köra, tumanda 46 umumta'lim maktabi, kasb-hunar kollejlari, kutubxonalar, madaniyat saroyi, xalq muzeyi va sport majmualari faoliyat körsatgan. Tuman hududida qadimiy Devonabobo ziyoratgohi joylaşgan. 1935-yildan buyon «Uyçinoma» tuman gazetasi çiqadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Uyçi tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3666 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAUyçi tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3666
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3666
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Уйчинский районru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Uyçi Districten.wikipedia.org
- 3ÖzME, 9-jild, 42–43-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 42–43-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.