Vitebsk viloyati
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Vitebsk viloyati (belarusça Vitsebskaya voblasts) — Belarusning şimoli-şarqiy qismidagi ma'muriy-hududiy birlik. Ma'muriy markazi — Vitebsk şahri. Viloyat 1938-yil 15-yanvarda tuzilgan. Rusça Vikipediyaga köra, u mamlakat içida Grodno, Minsk va Mogilyov viloyatlari bilan, taşqarida esa Rossiya, Latviya va Litva bilan çegaradoş.12
Maydoni va aholisi
13ÖzME viloyat maydonini 40,1 ming km² deb körsatadi; rusça Vikipediyada 40 051 km² qayd etilgan. ÖzME'ga köra, 1999-yilda aholi 1434,7 ming kişi bölgan. Keyingi yillarda aholi soni sezilarli kamaygan: rusça Vikipediya 2025-yil 1-yanvar holatiga 1 072 063 kişi raqamini beradi. Inglizça Vikipediyaga köra, viloyat Belarusda aholi eng siyrak joylaşgan hudud. Aholining köpçiligi beloruslar, ular bilan birga ruslar, ukrainlar va polyaklar ham yaşaydi. Rusça Vikipediyaga köra, viloyat 21 tuman, viloyatga böysunuvçi ikki şahar — Vitebsk va Novopolotsk, 14 tuman şahri va 23 şaharça tipidagi posyolkadan iborat. Yirik şaharlari qatorida Orşa va Polotsk ham bor.
Tabiati
13Yer yuzasi asosan tekislik bölib, tepaliklar va ular orasidagi botqoqlaşgan pastliklar almaşinib keladi. Rusça Vikipediyaga köra, hududning deyarli barçasi Belarus Poozeryesi tarkibiga kiradi; markaz va ğarbni Polotsk pasttekisligi egallaydi, Vitebsk qirlarining balandligi 295 metrgaça yetadi. Iqlimi mö'tadil kontinental, ÖzME'ga köra, yanvarning örtaça harorati −7,5°, yillik yoğin 550–600 mm. Asosiy daryolar — Ğarbiy Dvina va Dnepr hamda ularning irmoqlari; rusça Vikipediyaga köra, viloyat hududining 80 foizi Ğarbiy Dvina havzasiga töğri keladi. Daryo tarmoğining ziçligi, köllar soni va umumiy maydoni böyiça viloyat mamlakatda birinçi örinda turadi: bu yerda 2,8 mingdan ortiq köl bor. Hududning 41 foizini örmonlar qoplagan. Braslav köllari milliy boği va Berezina biosfera qöriqxonasining bir qismi şu viloyatda joylaşgan.
Tarixi
13Rusça Vikipediyaga köra, viloyat hududidagi eng qadimgi şaharlardan biri — Polotsk; u yilnomalarda 862-yildayoq tilga olinadi. 1924-yilda Vitebsk guberniyasining asosiy qismi Belarus SSR tarkibiga ötkazilgan. Ikkinçi jahon uruşi yillarida bu yerlar partizanlar harakatining yirik markazlaridan biri bölgan. 1944–1954-yillarda viloyat hududining bir qismi alohida Polotsk viloyati tarkibida bölgan. Viloyat gerbi va bayroği 2009-yilda tasdiqlangan.
Xöjaligi
13ÖzME'ga köra, sanoatda töqimaçilik-trikotaj, maşinasozlik, kimyo, yoqilği va oziq-ovqat tarmoqlari ustun; Vitebsk va Orşada stanoksozlik, Polotskda neftni qayta işlaş korxonasi va unga tayangan kimyo majmuasi bor. Inglizça Vikipediyaga köra, hozir viloyatning yetakçi tarmoği — neft-kimyo sanoati bölib, Novopolotskdagi «Naftan» Belarusning eng yirik neftni qayta işlaş zavodlaridan biri. Viloyatda ziğir tolasi, gilam, poyabzal va kiyim-keçak işlab çiqariladi. Qişloq xöjaligida sut-göşt çorvaçiligi yetakçi, ziğir va kartoşka yetiştiriladi. Hududni Sankt-Peterburg — Kiyev va Moskva — Brest temir yöl magistrallari kesib ötadi, Ğarbiy Dvina va Dneprda kemalar qatnaydi. Inglizça Vikipediyaga köra, köllar böyidagi dam oliş maskanlari, Polotsk va Vitebskdagi tarixiy obidalar sayyohlarni jalb qiladi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Vitebsk viloyati // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3698 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAVitebsk viloyati. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3698
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3698
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Витебская областьru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Vitebsk regionen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 2-jild, 205–206-b.manbaa.uz · ÖzME, 2-jild, 205–206-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.