Xöjayli tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Xöjayli tumani — Qoraqalpoğiston Respublikasi tarkibidagi tuman, Amudaryoning çap qirğoğida joylaşgan. ÖzME'ga köra, u 1926-yil 14-yanvarda taşkil etilgan, Rusça Vikipediyada esa taşkil topgan yil sifatida 1927-yil körsatiladi. Markazi — Xöjayli şahri. Tuman hududida qadimiy Mizdaxqon şahri xarobalari va köplab ziyoratgohlar joylaşgan.12
Joylaşuvi va ma'muriy tuzilişi
13Tuman şimolda Nukus şahri, janubi-şarqda Qoraözak, şimoli-ğarbda Qanliköl va Şumanay tumanlari, ğarb va janubda esa Turkmanistonning Köhna Urganç tumani bilan çegaralanadi. ÖzME tuman maydonini 0,85 ming km² deb belgilaydi. 2004-yilgi ma'lumotga köra, tumanda 9 ovul fuqarolari yiğini, Xöjayli şahri va Vodnik şaharçasi bölgan.
Rusça Vikipediyaga köra, 1960-yilda tugatilgan Şumanay tumanining bir qismi Xöjayliga qöşilgan, 2017-yil avgustida esa tuman hududining bir bölagidan yangi Taxiataş tumani ajratib olingan. 2017-yil noyabr holatiga köra, tuman tarkibiga Xöjayli şahri, Vodnik şaharçasi va yetti ovul fuqarolar yiğini kiradi.
Tabiati
13Relyefi asosan tekis, iqlimi keskin kontinental. ÖzME'ga köra, yillik örtaça harorat 11°, yanvarda örtaça −6,9°, iyulda 27,1°; qişda sovuq −32° gaça tuşsa, yozda issiq 44° gaça kötariladi. Yiliga atigi 120 mm atrofida yoğin yoğadi, vegetatsiya davri 196 kun. Hududdan Qönğirot va boşqa kanallar ötadi. Tuproği asosan qumli çöl tuproği. Ösimliklardan çiy, qamiş, yulğun, turanğil, yovvoyi jiyda, tol, hayvonlardan kemiruvçilar va sudralib yuruvçilar, quşlardan ördak, ğoz, oqquş, qöton kabilar uçraydi. Sariçunköl va Naymanköl atrofida quriliş poydevorlari uçun toş qazib olinadi.
Aholisi
13ÖzME'ga köra, 2004-yilda tumanda 146,4 ming kişi yaşagan, aholi ziçligi har km² ga 172 kişini taşkil etgan. Aholining asosiy qismini qoraqalpoqlar va özbeklar taşkil etadi, qozoq, turkman, rus, tatar, koreys va boşqa millat vakillari ham yaşaydi.
Xöjaligi
13ÖzME'ga köra, tumanda un, yorma, şoli oqlaş va aralaş yem zavodlari, tikuvçilik fabrikasi, gilamçilik korxonasi, avtokorxonalar işlagan. Hududdan Rossiyaning markaziy hududlari va Uralga gaz uzatadigan quvurlar ötgan, ularning kompressor stansiyalari şu yerda joylaşgan. Qişloq xöjaligining asosiy tarmoği — paxtaçilik; ğalla, şoli, sabzavot, poliz va yem-xaşak ekinlari ham yetiştiriladi, pillaçilik va çorvaçilik rivojlangan. Ekin maydonlari 22,5 ming gektarni taşkil etgan.
Ijtimoiy soha va yodgorliklar
13ÖzME ma'lumotiça, tumanda 72 umumiy ta'lim maktabi, maxsus internat maktablari, mehribonlik uyi, madaniyat uylari, xalq teatri, 35 kutubxona, kasalxona va poliklinikalar faoliyat yuritgan. Tarixiy yodgorliklardan örta asrlarga oid Mizdaxqon şahri xarobasi va uning hududidagi Gabr qal'a, Jumard tepaliklari, 14-asrga oid Antakiya şahar tepaligi, 13–14-asrlar oraliğida qurilgan Mazlumxon Suluv maqbarasi, Şamun Nabi maqbarasi va Qirq çöpon yodgorligi saqlanib qolgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Xöjayli tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3871 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAXöjayli tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3871
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3871
Manbalar
3 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Xöjayli tumaniuz.wikipedia.org
- 2Rusça Vikipediya: Ходжейлийский районru.wikipedia.org
- 3ÖzME, 9-jild, 299–300-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 299–300-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.