Anqara jangi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Anqara jangi — 1402-yilning yozida Anqara yaqinida Amir Temur qöşini bilan usmonli sulton Boyazid I Yildirim qöşini örtasida bölib ötgan hal qiluvçi jang. ÖzME bu jangni 1402-yil 20-iyulga sanaydi; rusça Vikipediya ham şu sanani beradi, inglizça Vikipediyada esa 28-iyul körsatilgan. Jang Temurning töliq ğalabasi va sultonning asirga tuşişi bilan yakunlangan. Natijada Usmonli davlati vaqtinçalik parçalanib ketgan.12
Sabablari
1314-asr oxirida Amir Temur ğarbda Kiçik Osiyo va Bolqon yarim orolida kuçayib borayotgan Usmonli saltanati bilan yuzma-yuz keldi. ÖzME'ga köra, Yevropa ritsarlarini yengib, Bolqondagi davlatlarni böysundirgan usmonlilar Temurga qaraşli hududlarga ham tahdid sola boşlagan edi. Temur bu ölkalarga 1386 va 1395-yillarda yuriş qilgan, Arzinjon yaqinida usmonli kuçlarini yenggan va Sivosni egallagan. Rusça Vikipediyaga köra, ziddiyatni Qoraqoyunlu hukmdori Qora Yusufning Boyazid huzuriga qoçib borişi va sultonning uni Temurga topşirişdan boş tortişi yanada kuçaytirgan.
Jangga tayyorgarlik
13ÖzME'ga köra, Temur hal qiluvçi töqnaşuvga ikki yildan ortiq tayyorlangan. 1399-yilda u Rumga yuzlanib, Kamox qal'asini olgan, söng Anqarani qamal qilgan. Bu qamal taktik harakat bölib, Boyazidni asosiy kuçlarini şaharni qutqarişga olib kelişga majbur qilişi kerak edi. Inglizça Vikipediyaga köra, sulton Konstantinopol qamalini taşlab, jazirama yozda qöşinini uzoq yöl bosib kelişga majbur qilgan, askarlari çarçagan va çanqagan holda jang maydoniga yetib kelgan. Temur esa qulay joylarni oldindan egallab, suv manbalarini öz nazoratiga olgan.
Qöşinlar soni haqida turli raqamlar bor. ÖzME Temur tomonida taxminan 200 ming, sulton tomonida 160 ming askar bölganini yozadi. Zamonaviy tadqiqotlarga tayanuvçi inglizça va rusça Vikipediyada Temur qöşini taxminan 140 ming, Boyazidniki esa 85 ming kişidan oşmagan deb baholanadi. ÖzME'ga köra, Temur qöşini oldida 30 ta jangovar fil saf tortgan.
Jangning borişi
13Temur qöşinni an'anaviy jangovar tartibda joylaştirgan: markazni özi boşqargan, söl qanotda Şohrux Mirzo va Xalil Sulton, öng qanotda Mironşoh va uning öğli Abu Bakr turgan. Usmonli tomonda öng qanotni serb knyazi Stefan Lazareviç, söl qanotni sultonning öğli Sulaymon Çelabiy boşqargan, Boyazid janiçarlar bilan markazda qolgan.
Jang Mironşoh qanotining hujumi bilan boşlangan. Serb otliqlari qattiq qarşilik körsatgan bölsa-da, sulton qöşini safidagi anatoliyalik beklarning köpi Temur tomoniga ötib ketgan yoki jang maydonini taşlab ketgan. Rusça Vikipediyaga köra, Temur qanotlarni yengib, zaxiradagi saralangan qismlarni jangga taşlagan va usmonlilarning asosiy kuçlarini qurşab olgan. Janiçarlar oxirigaça kuraşib, qirilib ketgan. ÖzME'ga köra, Boyazid va uning öğli Musoni Temur 1388-yilda Çiğatoy ulusi xoni etib kötargan Sulton Mahmudxon asir olgan.
Oqibatlari
13Jangdan söng Temur ğarbiy Anatoliyani egallab, Bursa va Izmirni olgan va Marmar hamda Egey dengizi sohillarigaça borgan. Inglizça Vikipediyaga köra, Anqara jangi usmonlilar tarixida sultonning şaxsan asirga olingan yagona holati bölib, undan keyin Boyazidning öğillari örtasida 1413-yilgaça davom etgan taxt uçun kuraş boşlangan. ÖzME'ga köra, bu mağlubiyat Usmonli saltanatini ma'lum muddat zaiflaştirgan, Konstantinopolning usmonlilar qöliga ötişini va ularning Markaziy hamda Ğarbiy Yevropaga yurişlarini bir neça ön yillarga keçiktirgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Anqara jangi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2792 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAnqara jangi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2792
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2792
Manbalar
3 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Ангорская битваru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Battle of Ankaraen.wikipedia.org
- 3ÖzME, 1-jild, 571–572-b.manbaa.uz · ÖzME, 1-jild, 571–572-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.