Aşxobod
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Aşxobod (turkmança: Aşgabat) — Turkmanistonning poytaxti va eng yirik şahri. Şahar Kopetdoğ tizmasi bilan Qoraqum çöli oraliğidagi vohada joylaşgan.
Tarixi
13Özbekça Vikipediyaga köra, Aşxobod örnida qadimda karvon yöli ustida manzilgohlar bölgan. Şahar 1881-yilda qadimgi Asxobod qişloği örnida Rossiya qöşinlarining harbiy istehkomi sifatida vujudga kelgan, keyinroq Zakaspiy viloyatining ma'muriy markaziga aylangan. 1885-yilda Asxobod — Kaspiy, 1899-yilda Asxobod — Toşkent temir yöl liniyalari qurilib, şaharda sanoat rivojlandi.
Rus tilidagi Vikipediyada ma'lumot berilişiça, hozirgi şahar hududidagi eng qadimgi şaharsimon manzilgoh — Akdepe — miloddan avvalgi 6-ming yillikda paydo bölgan. Parfiya davrida Konjikala qal'asi qurilgan; inglizça Vikipediyaga köra, u zilzila tufayli vayron bölib, qayta qurilgan va 13-asrda möğullar tomonidan vayron etilgunga qadar Buyuk ipak yölidagi örni tufayli gullab-yaşnagan.
1917-yil dekabrda şaharda bolşeviklar hokimiyat tepasiga keldi. 1919-yilda şahar Poltorask deb nomlandi, 1924–1925-yillarda Turkmaniston poytaxtiga aylandi va 1927-yilda Aşxobod nomini oldi. Poytaxt maqomi sanasi manbalarda turliça: özbekça Vikipediyada 1924-yil 27-oktabr, rus tilidagi Vikipediyada 1925-yil fevral körsatilgan. 1948-yil 6-oktabrdagi zilzilada şahar deyarli butunlay vayron böldi; rus tilidagi Vikipediyaga köra, hozir Turkmanistonda halok bölganlar soni 176 ming kişi deb hisoblanadi. 1962-yilda şaharga Qoraqum kanali yetkazildi. Mustaqillikdan keyin köplab yangi ma'muriy va turar joy binolari qurildi; 2013-yilda şahar beşinçi marta Ginnesning rekordlar kitobiga eng köp oq marmar bilan qoplangan şahar sifatida kiritildi.
Geografiyasi
13Şahar Turkmanistonning janubida, Axal vohasida joylaşgan: janubdan Kopetdoğ toğlari, şimoldan Qoraqum çöli yaqinlaşadi. Dengiz sathidan balandligi taxminan 200–255 metr. Qoraqum kanali şahar orqali ötadi. Iqlimi quruq, yozi issiq, qişi qisqa va sovuq; yillik yoğin 221 mm.
Aholisi
13Özbekça Vikipediyada aholi soni 712 000 kişi (2001) deb berilgan. 2022-yilgi röyxatga olişga köra şaharda 1 030 063 kişi yaşagan. Aholi köp millatli bölib, turkmanlar köpçilikni taşkil etadi.
Iqtisodiyoti
13Özbekça Vikipediyaga köra, Aşxobod yirik sanoat markazi; yetakçi tarmoqlari — maşinasozlik va metallsozlik. Kimyo-farmasevtika, oyna, yengil sanoat (ip-gazlama, ipak, poyabzal, gilam), oziq-ovqat sanoati ham rivojlangan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda Turkmaniston Fanlar Akademiyasi, oliy öquv yurtlari, teatrlar, tasviriy san'at va tarix muzeylari, „Niso“ tarix-madaniyat qöriqxonasi bor. Yaqinida joylaşgan Eski Niso qal'asi parfiyaliklar davriga oid. 1968-yildan „Aşxobod oqşomi“ gazetasi çiqadi. Teatrlar orasida Mollanepes nomidagi drama teatri, qöğirçoq teatri, Puşkin nomidagi rus teatri va davlat sirki bor. Ginnes kitobiga kiritilgan obyektlar orasida baland bayroq ustuni, eng yirik favvoralar majmuasi va telebaşnyadagi Öguzxon yulduzi qayd etilgan. Şahardan 39 km narida Feruza kurort şaharçasi joylaşgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Aşxobod // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/631 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAşxobod. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/631
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/631
Raqamlarda
Aholi soni · 2022-yil
1 mln kişi
+24,4 %2019-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
3 ta manba- 1Wikidata: Q23438wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q874wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 3Wikidata: Q82918wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.