Çust tumani
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Çust tumani — Namangan viloyatidagi ma'muriy tuman, markazi Çust şahri. ÖzME'ga köra, tuman 1926-yil 29-sentabrda tuzilgan, maydoni 0,92 ming km², 2004-yilda aholisi 198,9 ming kişi bölgan. Çust hunarmandlarining piçoq va döppilari tuman nomini uzoq-uzoqlarga maşhur qilgan.1
Tarixi
13Tuman tarixi manbalarda turliça bayon etiladi. ÖzME uni 1926-yilda taşkil topgan deb hisoblaydi. Rusça Vikipediyaga köra esa, tuman 1938-yilda Farğona viloyati tarkibida tuzilgan, 1941-yilda Namangan viloyatiga ötgan, 1960-yilda yana Farğona viloyatiga, 1961-yil 31-martda Andijon viloyatiga berilgan va 1967-yilda Namangan viloyatiga qaytarilgan.
Geografiyasi
13Tuman şarqda Töraqörğon, şimoli-şarqda Kosonsoy, janub va ğarbda Pop, janubi-şarqda Mingbuloq tumanlari, şimolda esa Qirğiziston bilan çegaradoş. Hududi Çotqol toğlari etaklaridagi tekisliklar va adirlarda joylaşgan; ÖzME'ga köra, adirlarning balandligi 1000–1200 metrga yetadi. Toğlardan tuşadigan Ğovasoy, Olmossoy, Karkidonsoy kabi soylar çuqur jarlar hosil qilgan, janubiy qismi Sirdaryo böyidagi tekislikka tutaşadi.
Suğoriş tizimida 1947-yilda qurilgan Çust kanali muhim örin tutadi: u Kosonsoy suv omboridan suvni 58 km masofaga, Olmos qişloğigaça yetkazadi. 1973-yilda Ğovasoy gidrouzeli barpo etilgan, Köksaraksoy suv ombori va Çust nasos stansiyasi ham bor.
ÖzME'ga köra, iqlimi kontinental: yanvarda örtaça harorat −1,3° (eng past −26°), iyulda 25,8° (eng yuqori 40°), yiliga 305 mm yoğin tuşadi, vegetatsiya davri 190 kun. Tekisliklarda böz tuproqlar tarqalgan. Ösimliklardan şuvoq, yantoq, dölana, qizilmiya, yovvoyi piyoz va lola, hayvonlardan böri, tulki, quyon, suğur va qobon uçraydi.
Aholisi va ma'muriy bölinişi
13Aholining asosiy qismini özbeklar taşkil etadi, tojiklar, ruslar va tatarlar ham yaşaydi. ÖzME'ga köra, 2004-yilda 135,1 ming kişi qişloqlarda, 63,8 ming kişi şaharda istiqomat qilgan, örtaça ziçlik har kvadrat kilometrga 216 kişi bölgan. Rusça Vikipediyaga köra, 2011-yil boşida tuman tarkibida Çust şahri, 12 şaharça va 11 qişloq fuqarolari yiğini — Olmos, Axça, Boymoq, Varziq, Ğova, Karkidon, Karnon, Oğasaroy, Hisorak, Şoyon va Şörkent bölgan. Tumandagi diqqatga sazovor joylardan biri — Abdumalik masjidi.
Xöjaligi
13Qişloq xöjaligi asosan paxtaçilikka ixtisoslaşgan, çorvaçilik, boğdorçilik va uzumçilik ham rivojlangan. ÖzME'ga köra, 2003-yilda 9,7 ming gektarga paxta, 12,3 ming gektarga ğalla ekilgan, 4,3 ming gektarni mevazorlar, 1,5 ming gektarni tokzorlar egallagan. Sanoatda «Çustmaş» va «Paxta tolasi» aksiyadorlik jamiyatlari, milliy piçoqlar yasaydigan korxona, badiiy buyumlar, atlas, tikuvçilik va oziq-ovqat korxonalari faoliyat körsatgan. ÖzME'ga köra, Çust döppilari 1968–1970-yillarda Nyu-Dehli, Monreal, Tokio va Poznan şaharlaridagi xalqaro körgazmalarda yuqori baho olgan, Çust piçoqlari ham jahon körgazmalarida namoyiş etilgan.
Ijtimoiy soha
13Tumanda 69 umumiy ta'lim maktabi, iqtidorli bolalar maktab-internatlari, san'at va musiqa maktablari, kasb-hunar kollejlari, kutubxonalar, ikkita muzey va sport inşootlari bor. Hudud orqali Farğona halqa avtomobil yöli ötadi. 1960-yildan «Çust haqiqati» tuman gazetasi çiqadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Çust tumani // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3633 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAÇust tumani. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3633
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3633
Manbalar
2 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Чустский районru.wikipedia.org
- 2ÖzME, 9-jild, 171–172-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 171–172-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.