Çust
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Çust — Namangan viloyatidagi şahar, Çust tumanining ma'muriy markazi. U Farğona vodiysining şimoliy çekkasida, toğ etagidagi tekislikda, Çustsoy böyida joylaşgan. ÖzME'ga köra, şahar Namangandan 36 km ğarbda, Çust temir yöl bekatidan 13 km şimolda, dengiz sathidan 1000–1200 m balandlikda yotadi va vodiyning eng qadimiy şaharlaridan biri hisoblanadi. Inglizça va özbekça Vikipediyaga köra, 2021-yilda Çustda 100 200 kişi yaşagan.123
Nomi
13ÖzME'ga köra, tarixiy manbalarda şahar Çust va Tuye nomlari bilan uçraydi. Nomning kelib çiqişi haqida tarixçi va tilşunoslar orasida bir neça taxmin bor; mahalliy olimlarning fikriça, «çust» forsça söz bölib, «tez», «çaqqon» ma'nosini anglatadi.
Tarixi
13Şaharning şimoliy çekkasidagi Buonamozor (Bibiona) manzilgohida 1953, 1957, 1959 va 1961-yillarda arxeologik qazişmalar ötkazilgan. ÖzME'ga köra, bu yerda topilgan aşyolar sönggi bronza va ilk temir davriga mansub. Özbekça Vikipediyaga köra, vodiydagi qadimiy dehqon qabilalarining madaniyati aynan şu topilmalar tufayli Çust madaniyati deb nomlangan; bu qabilalar buğdoy, arpa va tariq yetiştirgan, hosilni bronza va toş öroqlar bilan yiğiştirgan.
Örta asrlarda Çust mustahkam qal'a sifatida rivojlangan. ÖzME'ga köra, Zahiriddin Muhammad Boburning otasi Umarşayx Mirzo 1480-yilda şaharni öz qarorgohiga aylantirgan. XVI asr boşida Çust umumiy devor bilan öralgan bir neça qörğondan iborat bölgan. 1882-yilda qal'a devorlari buzilib, şahar kengaya boşlagan, 1886-yildan esa Çust uyezdining markazi bölgan. Şahar haqidagi dastlabki ilmiy ma'lumotlar A. F. Middendorfning 1882-yilda Sankt-Peterburgda çiqqan «Farğona vodiysi oçerklari» kitobida berilgan.
Rusça Vikipediya keltirgan 1897-yilgi Rossiya imperiyasi aholi röyxatiga köra, Çustda 13 785 kişi yaşagan, ularning qariyb 91 foizi tojiklar bölgan; 1909-yilda aholi 18 555 kişiga yetgan. ÖzME'ga köra, 1926-yildan Çust yangi tuzilgan tumanning markazi; rusça Vikipediyaga köra, 1969-yildan şahar maqomiga ega.
Hunarmandçiligi
13Çust qadimdan vodiyning hunarmandçilik markazlaridan biri bölgan. ÖzME'ga köra, temirçi, töquvçi, kulol va zargar ustalari şuhrat qozongan, ayniqsa, çust piçoqlari va döppilari keng tanilgan. Rusça Vikipediya şaharda azaldan piçoqsozlar — «suzangarlar» mahallasi bölganini, har bir usta tayyor tiğga latundan yasalgan öz tamğasini urişini qayd etadi. Inglizça Vikipediyaga köra, uçi biroz qayrilgan piçoqlar çustlik ustalarning öziga xos belgisi hisoblanadi.
Xöjaligi va madaniyati
13ÖzME'ga köra, 1912-yilda şaharda oltita paxta tozalaş va bitta teri zavodi işlagan. Bugungi kunda Çust paxtani qayta işlaş markazi bölib, unda bir neça aksiyadorlik jamiyatlari, non zavodlari, bosmaxona va kiçik korxonalar faoliyat körsatadi. Şaharda kasb-hunar kollejlari, musiqa va san'at maktablari, sport maktablari, muzey hamda madaniyat va istirohat boği bor. Rusça Vikipediyaga köra, boğ markazida Mavlono Lutfulloh minorasi turadi; rivoyatlarga köra, bu avliyo şu yerda dafn etilgan. Inglizça Vikipediyaga köra, şoir Muhammadşarif Söfizoda Çustda tuğilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Çust // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3571 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAÇust. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3571
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3571
Manbalar
4 ta manba- 1Rusça Vikipediya: Чустru.wikipedia.org
- 2Inglizça Vikipediya: Çust, Uzbekistanen.wikipedia.org
- 3Özbekça Vikipediya: Çustuz.wikipedia.org
- 4ÖzME, 9-jild, 170-b.manbaa.uz · ÖzME, 9-jild, 170-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.