Umarşayx Mirzo
SaqlaşBoşqa nomlari: Umar Şaikh Mirza II
Öqiş: 2 daqiqa
Umarşayx Mirzo (1456, Samarqand — 1494, Axsi) — temuriy şahzoda, Farğona vodiysi hukmdori. U Abu Said Mirzoning törtinçi öğli va Zahiriddin Muhammad Boburning otasi.
Hayoti
13Umarşayx Mirzo 1456-yilda Samarqandda tuğilgan. Uning tuğilgan va vafot etgan sanalari manbalarda biroz farq qiladi: özbekça Vikipediyada vafoti 1494-yil 9-iyun, rusça Vikipediyada 8-iyun, inglizça Vikipediyada esa 10-iyun deb körsatilgan.
Özbekça Vikipediya ma'lumotiga köra, Abu Said Mirzo dastlab Kobul viloyatini Umarşayxga bergan, biroq u hali yoş bölgani uçun unga Boboyi Kobuliyni bek atka qilib tayinlagan. Tez orada mirzolarning xatna töyi munosabati bilan otasi uni Samarqandga qaytargan. Töydan keyin Abu Said Mirzo unga Andijon viloyatini boşqarişni topşirgan va bek atka etib Xudoyberdi tukçi Temurtoşni tayinlagan. Rusça Vikipediyada ham Andijon unga voyaga yetmagan paytida berilgani, keyinroq esa otasi unga Farğona vodiysini bergani aytiladi; uşbu manba Umarşayxni 1469-yildan Farğona amiri deb ataydi.
Akasi Sulton Ahmad Mirzo vaqt-vaqti bilan unga Toşkent va Sayramni bergan. Özbekça Vikipediyaga köra, Şohruxiyani Umarşayx firib bilan qölga kiritgan. Keyinçalik Toşkent va Şohruxiya uning qölidan çiqib, qöl ostida Farğona, Xöjand va Öratepa qolgan.
Oilasi
13Inglizça Vikipediyaga köra, uning birinçi va asosiy xotini Qutluğ Nigorxonim, Möğulistonlik Yunusxonning qizi edi (1475-yilda turmuş qurgan). Manbalarda uning uç öğli va bir neça qizi borligi qayd etilgan; qizlar soni rusça manbada beşta, inglizçada oltita deb berilgan. Öğillari: Bobur, Jahongir Mirzo (1485 yilda tuğilgan) va Nosir Mirzo (1487 yilda tuğilgan). Bobur 1526-yilda Muğullar imperiyasiga asos solgan.
Fazilatlari va tavsifi
13Özbekça Vikipediyada „Boburnoma“ga tayanib yozilişiça, Umarşayx Mirzo past böylik, paxmoq soqolli, yumaloq yuzli, töla kişi bölgan. Kiyimni tor tiktirib kiyar, sallani çirmab örar edi. U hanafiy mazhabidagi, beş vaqt namozni vaqtida ado etadigan kişi bölgan va Xoja Ahror Valiyni öziga pir sanagan. Rusça Vikipediyada keltirilgan Bobur ta'rifiga köra, u saxovatli, oçiq köngil, sözamol, jasur odam bölgan; kamondan örtaça otgan, ammo muşt bilan jang qilişda kuçli edi.
Vafoti
13Umarşayx Mirzo öz saltanati hududlarini kengaytirişga urinişi akasi Sulton Ahmad Mirzoni taşvişga solgan. Özbekça Vikipediyaga köra, Sulton Ahmad Mirzo Toşkent hukmdori Sulton Mahmudxon bilan ittifoq tuzib, 1494-yilda Andijonga qöşin tortgan. Şu yili Umarşayx Mirzo Axsi şahridagi qarorgohida kaptar uçirayotganda kaptarxona bilan birga jarga qulab halok bölgan. U 37–39 yoşda vafot etgan (inglizça manba 37, rusça manba 39 yoş deydi). Inglizça Vikipediyaga köra, undan keyin ön bir yoşli Bobur Farğona hukmdori böldi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Umarşayx Mirzo // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1262 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAUmarşayx Mirzo. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1262
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1262
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q3351845wikidata.org · P569 (Yulian taqvimi), P19, P570 (Yulian taqvimi), P20
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.