Namangan
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Namangan — Özbekistonning şarqida, Farğona vodiysining şimolida joylaşgan şahar, Namangan viloyatining ma'muriy markazi. Şahar Qirğiziston çegarasidan 30 km dan kam masofada joylaşgan.
Tarixi
13Şahar nomi forsça «namak kon» («tuz koni») sözidan kelib çiqqan, deb hisoblanadi. Zahiriddin Muhammad Bobur «Boburnoma»da Namangan qişloğini tilga olgan. V. P. Nalivkin (Qozon, 1886) ma'lumotiga köra, Namangan 1643-yilga oid hujjatlarda uçraydi. Farğona vodiysining qadimiy şahri Axsikat zilziladan vayron bölgaç, aholisi Namangan hududiga köçgan. Manbalarda bu voqea turliça sanalanadi: özbekça maqolada 1620-yil, rusça maqolada 1620-yil (şahar maqomi 1610-yildan), inglizça maqolada esa 1610-yil körsatilgan.
Şahar Qöqon xonligi tarkibida bölgan va bek qarorgohi hisoblangan. 1817–1822-yillarda (rusça maqolada 1819–1821) Yangiariq kanali qazilgan. 1875-yil 26-sentabrda general M. D. Skobelev şaharni egallagan; oktabrda isyonçilar uni qaytarib olgan, söng Skobelev artilleriya bilan şaharni öziga böysundirgan. Namangan Farğona viloyati uyezdi markaziga aylangan. 1912-yilda şaharga temir yöl yetkazilgan. 1926-yilgi zilzilada 34 kişi halok bölgan, 4850 uy vayron bölgan. Namangan viloyati 1941-yil 10-martda taşkil etilgan.
Geografiyasi
13Şahar Toşkentdan 200 km janubi-şarqda (avtomobil yölida taxminan 300 km) joylaşgan. Dengiz sathidan balandligi turli manbalarda 450 va 476 metr deb berilgan. Şahar maydoni 2016-yilda Namangan, Uyçi va Yangiqörğon tumanlarining bir qismi qöşilgaç, 101,5 km²dan 145 km²gaça oşgan. Iyul oyida örtaça harorat 26,3°, yanvarda −2,3°.
Aholisi
132023-yil 1-yanvar holatiga aholisi 678,2 ming kişi, 2021-yilda 640–645 ming atrofida bölgan. Şaharda 20 dan ortiq millat vakillari yaşaydi; 2011-yil ma'lumotiga köra, özbeklar uluşi 95,9%. SSSR parçalangaç, rusiyzabon aholi uluşi keskin kamaygan. 2016-yilda aholi ösişiga çegaralar özgarişi sabab bölgan.
Iqtisodiyoti
13Namangan azaldan hunarmandçilik va savdo markazi bölgan. Hozirda yengil va oziq-ovqat sanoati markazlaridan biri; şaharda 36 ta qöşma korxona va 400 dan ortiq kiçik va örta biznes sub'yekti bor. Şaharda «Çorsu», «Döstlik», «Taxtaköprik» kabi zamonaviy bozorlar qurilgan.
Madaniyati va diqqatga sazovor joylari
13Şaharda 2024-yil holatiga köra 10 ta oliy ta'lim muassasasi bor, jumladan Namangan davlat universiteti. 2003-yil ma'lumotiga köra, 2 ta teatr, 5 ta muzey va 27 ta jamoat kutubxonasi faoliyat yuritgan. «Navbahor» futbol klubi 1974-yilda taşkil etilgan va 1996-yilda Özbekiston çempioni bölgan.
Bobur boği 19-asr oxirida gubernatorning şaxsiy boği sifatida yaratilgan, hozir hamma uçun oçiq. Mulla Qirğiz madrasasi 1910-yilda (boşqa ma'lumotda 1911–1912) qurilgan. Xöja Amin maqbarasi va masjidi 1720-yillarga oid bölib, me'mor Usto Muhammad Ibrohim asaridir. Ota Valixontöra masjidi hozir Rassomlar uyuşmasi galereyasi sifatida foydalaniladi. «Afsonalar vodiysi» tematik boği avvalgi «Maşrab» boği örnida barpo etilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Namangan // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/846 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APANamangan. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/846
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/846
Raqamlarda
Aholi soni · 1-yanvar 2020
626 ming kişi
+4,8 %2017-yilga nisbatan
Manba: Wikidata (CC0)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
2 ta manba- 1Wikidata: Q492552wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
- 2Wikidata: Q2348035wikidata.org · 1 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.