Juma Namangoniy
SaqlaşBoşqa nomlari: Jumma Xojiyev
Öqiş: 2 daqiqa
Jumaboy Axmadjonoviç Xojiyev, Juma Namangoniy nomi bilan tanilgan (1969 – 2001), özbek islomiy radikal va dala qöşinlari qömondoni bölgan. U Tohir Yöldoş bilan birga Özbekiston islomiy harakati (ÖIH) taşkilotining ilk rahbarlaridan biri sifatida tilga olinadi.
Hayoti
13Uzbekça Vikipediyaga köra, Xojiyev 1969-yil 12-iyunda Namangan viloyati Namangan tumani Xöja qişloğida tuğilgan. U Namangan şahridagi 28-sonli kasb-hunar bilim yurtini bitirgan. 1987-yil noyabrda havo-desant qöşinlarida harbiy xizmatga çaqirilgan, 1988-yildan Afğoniston uruşida iştirok etgan. 1989-yilda demobilizatsiyadan söng Farğona vodiysiga qaytib, mahalliy diniy faollar ta'siriga tuşgan.
1989-yil oxirida u ilohiyotçi Abduvali Mirzayevga şogird bölgan va şariat davlatini qurol kuçi bilan barpo etişni maqsad qilgan „Tovba“ taşkilotini yaratişda qatnaşgan. Inglizça Vikipediyada bu taşkilotni Tohir Yöldoş bilan birga taşkil etgani qayd etilgan.
Tojikistondagi faoliyati
131992-yilda Islom Karimov hukumatining „Adolat“ partiyasiga qarşi tazyiqidan keyin Namangoniy öttizga yaqin izdoş bilan Tojikistonga ketgan. U yerda bir neça oy içida taxminan ikki yuz kişilik guruhni boşqargan. IRP kömagida guruh Tavildara vodiysida baza taşkil qilib, Tojikiston fuqarolar uruşida Birlaşgan tojik muxolifatini qöllab-quvvatlagan va Tavildara şahrini ikki marta vaqtinça egallagan. 1997-yil iyundagi tinçlik bitimiga qarşi çiqqan, biroq aksariyat jangçilarini demobilizatsiya qilgan.
IRP rahbarlari uni „qattiq intizomli va odamlarni safarbar eta oladigan yaxşi notiq“, şuningdek „notöğri, temperamentli va avtoritar“ deb ta'riflagan.
Özbekiston islomiy harakati
131998-yil avgustida Namangoniy va Yöldoş ÖIHga asos solgan. 1999-yil yozida ÖIH jangarilari Qirğiziston janubiga kirib, garovga oliş holatlariga sabab bölgan. 1999-yil oxirida ular Rossiya qöşinlari kuzatuvida Afğoniston çegarasiga olib ketilib, „Tolibon“ tomonidan Mozori-Şarifga joylaştirilgan. Xabarlarga köra, Namangoniy 2000-yil boşida Usoma bin Lodindan 20 million AQSh dollaridan köproq mablağ olgan.
2000-yil iyulida u Tavildaraga qaytib, jangarilarni Özbekiston va Qirğizistonga jönatgan; Surxondaryo viloyatida bir oy davomida janglar bölgan. 25-sentyabrda AQSh ÖIHni xorijiy terroristik taşkilot deb belgilagan. 2000-yil 17-noyabrda Özbekiston Oliy sudi uni 1999-yildagi Toşkent portlaşlariga aloqadorlikda aybdor deb sirtdan ölim jazosiga hukm etgan. AQSh Davlat departamenti sud jarayoni xalqaro standartlarga mos kelmaganini bildirgan. 2001-yil yanvarida u Rossiya vertolyotlari orqali Afğonistonga qaytgan.
Vafoti
13Namangoniy 2001-yil noyabrida Afğonistonda havo hujumida halok bölgani aytiladi, biroq holat, joy va vaqt haqida ma'lumotlar bir-biriga zid. Abduraşid Döstum uni Qunduz uçun janglarda halok bölgan degan; „Tolibon“ Kobul yaqinidagi havo hujumini va Logar viloyatida yaşirin dafnni da'vo qilgan. Jurnalist Hamid Mir 2001-yil 6-noyabrda Mozori-Şarifda vafot etganini xabar qilgan. Özbekiston huquq-tartibot idoralari bu ma'lumotga işonmagan. 2002-yil iyunida Qirğiziston Xavfsizlik Kengaşi uning tirikligini e'lon qilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Juma Namangoniy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1479 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAJuma Namangoniy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1479
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1479
Hayot yöli 6 bekat · Globusda köriş →
Namangan tumani 1969
Tuğildi
Namangan 1969–1987 · 18 yil
Namangan viloyatida tuğilgan, şahardagi kasb-hunar bilim yurtini bitirgan va 1987-yil noyabrda harbiy xizmatga çaqirilgan.
Manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Juma_NamangoniyNamangan 1989–1992 · 3 yil
Demobilizatsiyadan söng qaytib kelgan, diniy faollar ta'siriga tuşgan va "Tovba" taşkilotini yaratişda iştirok etgan.
Manba: https://en.wikipedia.org/wiki/Juma_NamanganiTavildara 1992–1999 · 7 yil
Tojikistonga qoçib, Tavildara vodiysida harbiy baza taşkil qilgan; 1999-yil oxirida u yerni tark etişga köndirilgan.
Manba: https://en.wikipedia.org/wiki/Juma_NamanganiMozori şarif 1999–2000 · 1 yil
1999-yil noyabrda Tolibon tomonidan kutib olinib, ÖIH jangarilari bilan Mozori Şarifga joylaştirilgan.
Manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Juma_NamangoniyQunduz 2001
Vafot etdi
Zamondoşlari
Manbalar
3 ta manba- 1Wikidata: Q1993323wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
- 2https://uz.wikipedia.org/wiki/Juma_Namangoniyuz.wikipedia.org
- 3https://en.wikipedia.org/wiki/Juma_Namanganien.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.