Işkamiş
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Işkamiş (18-asrgaça Iskimişt, Sikimişt) — Afğonistonning şimoli-şarqidagi tarixiy şahar. ÖzME'ga köra, Oqsaroy (Qunduzdaryo) irmoğining yuqori oqimida, Qunduz şahridan 190 km janubi-şarqda joylaşgan. Inglizça Vikipediyaga köra, hozir Afğonistonning Toxar viloyatida şu nomdagi tuman mavjud.1
Joylaşuvi va xöjaligi
13ÖzME'ga köra, Işkamiş tekis yerlar, köplab yaylov va ötloqlarga ega keng vodiyda joylaşgan. 19-asrda mahalliy aholi şahar atrofidagi toğli ölkani «Esk-muşk» yoki «Eşk-muşk» deb atagan. Aholining asosiy qismi özbeklar bölib, ular azaldan dehqonçilik, çorvaçilik, töqimaçilik va tuz savdosi bilan şuğullangan.
Ilk tarixi
13Şahar haqidagi eng qadimgi ma'lumotlardan biri Xitoy manbalarida uçraydi: ÖzME'ga köra, «Tanşu» yilnomasida 659-yil voqealari munosabati bilan u Siki-mi-siti nomi bilan qayd etilgan. X asrga oid «Hudud ul-olam» geografik asarida Işkamiş dehqonçiligi rivojlangan, möl don yetiştiradigan keng nohiya sifatida tasvirlangan.
ÖzME Tabariy asariga tayanib yozişiça, VIII asrda bu yerda Vaxş Xaşon deb atalgan buloq bölgan. 709-yilda arab sarkardasi Qutayba ibn Muslim şu buloq yonida Toxariston aholisining arablarga qarşi qözğolonini boşqargan Bodxiz hokimi Nizak tarxonni qatl ettirgan.
Temuriylar va şayboniylar davri
13ÖzME'ga köra, Amir Temur va Temuriylar davrida Işkamiş, butun Badaxşon kabi, temuriylar saltanatiga vassal sifatida böysungan. 15-asr oxiri va 16-asr boşlarida bu yerda temuriy Badiuzzamon Mirzo bilan Xusravşoh örtasida, keyinroq esa Zahiriddin Muhammad Boburning ukasi Nosir Mirzo bilan Badaxşon beklari örtasida harbiy töqnaşuvlar bölib ötgan.
16-asr boşida Işkamişni Muhammad Şayboniy egallagan. Uning vafotidan söng Badaxşon qariyb 80 yil temuriy Sulaymonşoh Mirzo qölida qolgan, faqat 1584-yilda bu ölkani Abdullaxon II böysundirgan.
Keyingi davrlar
13ÖzME'ga köra, aştarxoniylar davrida Işkamiş avval Abdulaziz sultonga, 1631-yildan esa Xusrav sultonga iqto sifatida berilgan; keyinçalik Qunduz hokimligiga tobe bölgan. 18-asrning birinçi yarmida şahar Badaxşondagi yoriylar sulolasi bilan Kattağon özbeklari örtasidagi kuraş maydoniga aylangan: 1713–1714-yillarda uni yoriy Yusuf Alixon Qunduz hokimidan tortib olgan, 1718–1720-yillarda Qunduz hokimi Yusufbiy uni qaytarib olgan, keyin esa Mir Ziyovuddin qalmoqlar yordamida yana öziga böysundirgan. Şundan söng Işkamiş yoriylar, keyinroq Durroniylar davlati va nihoyat Afğoniston tarkibiga kirgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Işkamiş // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3732 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAIşkamiş. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3732
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3732
Manbalar
2 ta manba- 1Inglizça Vikipediya: Işkamiş Districten.wikipedia.org
- 2ÖzME, 4-jild, 430–431-b.manbaa.uz · ÖzME, 4-jild, 430–431-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.