Jaqsiliq Uşkempirov

Jaqsiliq Amiraliuli Uşkempirov (6-may 1951-yil — 2 avgust 2020-yil) — qozoğistonlik yunon-rum kuraşçisi. 1980-yilda olimpiya öyinlari oltin medalini, 1981-yilda jahon çempionligini qölga kiritgan.

Rus tilidagi Vikipediyaga köra, Uşkempirov Jambil viloyatining Çapayev posyolkasida tuğilgan. U dulat qabilasining şimir uruğiga mansub bölgan. Maktabda qozoq milliy kuraşi bilan şuğullangan, söng Semipalatinsk zooveterinariya institutiga öqişga kirgan. Kuraşga tasodifan, avval erkin kuraşdan kirişgan: sessiyaga kiriş uçun çanği sporti böyiça sinov topşirişi kerak bölgan, jismoniy tarbiya öqituvçisi esa sinovni boşqa talabaga qarşi erkin kuraş musobaqasida ğalaba qozoniş şarti bilan qöygan. Uşkempirov bu şartni bajargaç, muntazam maşğulotlarni boşlagan.

Uz.Vikipediyada u kuraş bilan 1969-yilda şuğullana boşlagani aytiladi. Rus manbasiga köra, 1971-yilda Qozoğiston SSR erkin kuraş çempioni bölgan, keyin yunon-rum kuraşiga ötgan va şu yili bu turda ham respublika çempionatida ğolib çiqqan. 1973-yilda SSSR çempionatida bronza oldi va SSSR terma jamoasiga kiritildi.

1980-yil Moskva olimpiadasida 48 kilogrammgaça vazn toifasida kuraşgan. Rus manbasiga köra, u rumyniyalik Konstantin Aleksandru ustidan 6:2, Roman Kirpaç (Polşa) ustidan 13:10, Ferents Şereş (Vengriya) ustidan 17:6, Pavel Xristov (Bolgariya) ustidan 12:7 hisobida ğalaba qozonib olimpiya çempioni bölgan.

U „Qayrat“ (Semipalatinsk, 1972–1975) va „Qayrat“ (Olma-Ota, 1975–1982) klublari uçun çiqqan. Yutuqlari: jahon çempioni (1981), Jahon kubogi kumuş medali (1982), Yevropa çempionati kumuş medali (1980), ikki karra SSSR çempioni (1975, 1980), SSSR çempionatida kumuş (1978, 1979) va bronza (1973, 1977) medallari, SSSR xalqlari spartakiadasi çempioni. 2014-yilda FILA Şuhrat zaliga kiritilgan.

1974–1984-yillarda Qozoğiston SSR davlat sport qömitasida instruktor bölib işlagan. 1984–1993-yillarda Olmaotada sport maktabi direktori, 1993-yildan „Jaqsiliq“ sport klubini taşkil etib, uni boşqargan. Olmaotada yaşab, çorvaçilik bilan şuğullangan. 1984-yildan ötkazila boşlagan yoşlar turniri 2016-yildan xalqaro maqom olgan; 2001-yildan uning şarafiga ösmirlar örtasida musobaqalar ötkaziladi.

Rus manbasiga köra, u „Belgi Poçyota“ ordeni (1980), „Qurmat“ va „Barinternational“ emas, balki „Barys“ I darajali ordenlari bilan taqdirlangan, 2012-yilda Taroz va Olmaota faxriy fuqarosi bölgan. 2017-yil 15-dekabrda unga Qozoğiston Mehnat Qahramoni unvoni berilgan, 2020-yil 23-iyunda „Xalyq algysy“ medali topşirilgan.

2020-yil 2-avgustda 69 yoşida virusli pnevmoniyadan vafot etgan. 2019-yilda uning hayoti haqida „Jaqsiliq“ badiiy filmi suratga olingan. Nur-Sultondagi Jang san'ati saroyi uning nomi bilan atalgan, 2021-yil 8-sentabrda uning şarafiga haykal örnatilgan.