Lesoto
SaqlaşBoşqa nomlari: Lesotho
Öqiş: 2 daqiqa
Lesoto, rasmiy nomi Lesoto Qirolligi — Janubiy Afrikadagi davlat. U hamma tomondan Janubiy Afrika Respublikasi (JAR) hududi bilan öralgan. Poytaxti — Maseru şahri.
Tarixi
13Lesoto qadimgi tarixi kam örganilgan. 17-asrda şimoldan kelgan bantu qabilalari mamlakatning tub aholisi — buşmenlarni (rus manbasida koysan tilida sözlaşuvçi ovçi va terimçilarni) siqib çiqardi. Qabila boşliği Moşeş I (Moshweshwe I) hokimiyati ostida sutolar birlaşdi. Ingliz tilidagi manbaga köra, Basutolend Moshweshwe I davrida 1822-yilda yagona davlat sifatida şakllangan, boşqa bir bandda esa 1824-yil körsatilgan.
1830-yillarning oxiridan burlar bilan töqnaşuvlar boşlandi. Ingliz manbasiga köra, 1868-yilda Basutolend Britaniya protektorati böldi, 1884-yilda esa toj mustamlakasiga aylandi. Özbek manbasida 1884-yil protektorat deb atalgan. Rus manbasi 1871-yildan 1884-yilning 18-martigaça Lesoto Kap mustamlakasiga qöşib olinganini, şundan keyin yana protektorat maqomi berilganini yozadi.
1965-yilda Basutolend içki özini özi boşqariş huquqini oldi. 1966-yil 4-oktabrda mustaqillikka erişib, Lesoto Qirolligi deb atala boşladi. 1966-yil 17-oktabrdan BMT a'zosi. 1970-yil yanvardagi saylovda hukmron Milliy partiya yutqazdi, ammo boş vazir Lebua Jonatan hokimiyatni topşirmadi. 1986-yilda u davlat töntarişi natijasida çetlatildi. Harbiy hukmronlikdan söng 1993-yilda demokratik saylov ötkazildi. Qirol Moshweshwe II 1996-yilda halok böldi, taxtni öğli Letsiye III egalladi.
Geografiyasi
13Maydoni — 30,3 ming km². Lesoto toğli mamlakat bölib, Basuto platosida joylaşgan; şarq va janubdan Drakon toğlari örab turadi. Rus manbasiga köra, butun hududi dengiz sathidan 1400 m dan baland, eng baland nuqtasi — Txabana-Ntlenyana toği (3482 m). Daryolari içida eng kattasi — Oranj. Qişlari sovuq, toğlarga qor tuşadi. Mamlakatda olmosli kimberlit quvurlari mavjud.
Davlat tuzumi
13Lesoto — konstitutsiyali monarxiya. Amaldagi konstitutsiya 1993-yilda qabul qilingan. Davlat boşliği — qirol Letsiye III. Qonun çiqaruvçi hokimiyat ikki palatali parlament — Millat majlisi va senatdan iborat. Ijroçi hokimiyatni boş vazir boşçiligidagi hukumat amalga oşiradi. Lesoto Hamdöstlik tarkibiga kiradi. Ma'muriy jihatdan 10 okrugga bölingan.
Iqtisodiyoti
13Lesoto Afrikada iqtisodiy jihatdan zaif rivojlangan agrar mamlakatlardan biri; mehnatga layoqatli aholining köp qismi JARda işlaydi. Dehqonçilikda makkajöxori, oq jöxori, buğdoy, arpa, kartoşka yetiştiriladi; qoramol, qöy, angora eçkisi boqiladi. Sanoatda olmos qazib oliş, kiyim-keçak, gilam, mebel işlab çiqariş bor. Eksportning 85 foizi va importning 90 foizi JARga töğri keladi. Milliy pul birligi — loti (maloti); JAR randi ham işlatiladi.
Madaniyati
13Aholining 98 foizga yaqini afrikaliklar, asosan suto xalqi. Rasmiy tillar — sesuto va ingliz tillari. Aholining 70 foizdan köproği xristian. Sutolar hayotida musiqa muhim örin tutadi. Yoğoç öymakorligi, sopol buyumlar va munçoqdan bezaklar rivojlangan. Doirasimon uylar toş yoki xom ğiştdan qurilib, qamiş bilan yopiladi. Milliy bayram — 4-oktabr, Mustaqillik kuni.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Lesoto // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/302 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APALesoto. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/302
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/302
Raqamlarda
Aholi soni · 2025-yil
2,4 mln kişi
+1,1 %2024-yilga nisbatan
Yalpi içki mahsulot (YaIM) · 2025-yil
AQSh dollari: 2,6 mlrd
+7,6 % (yaxşi)2024-yilga nisbatan
YaIM aholi jon boşiga · 2025-yil
AQSh dollari: 1 089
+6,4 % (yaxşi)2024-yilga nisbatan
Iqtisodiy ösiş (real YaIM) · 2025-yil
1,5 %
−3,4 punkt (yomon)2024-yilga nisbatan · 2026 prognozi: 1,1 %
Inflyatsiya · 2025-yil
4,3 %
−1,8 punkt (yaxşi)2024-yilga nisbatan
Işsizlik darajasi · 2025-yil
16,3 %
özgarmadi2024-yilga nisbatan
Örtaça umr davomiyligi · 2024-yil
57,8 yil
+0,7 % (yaxşi)2023-yilga nisbatan
Şaharda yaşovçilar · 2025-yil
44,7 %
+1 punkt2024-yilga nisbatan
Internetdan foydalanuvçilar · 2024-yil
51,8 %
+2,8 punkt (yaxşi)2023-yilga nisbatan
Savodxonlik (kattalar) · 2024-yil
90,4 %
−1,9 punkt (yomon)2019-yilga nisbatan
Dunyo xaritasida · qöşnilari bilan taqqoslaş · Manba: Jahon banki (CC BY 4.0), Xalqaro valyuta jamğarmasi (IMF) (manba körsatiladi)· bot muntazam yangilaydi, oxirgi marta 2026-yil 26-oktabr
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q1013wikidata.org · 14 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.