qöşiqçi

Qöşiqçi — ovozi bilan musiqa yaratuvçi, kuylaş kasbi yoki sevimli maşğuloti bölgan şaxs. Rus tilidagi manbada qöşiqçi ovozi özi uçun musiqa asbobi hisoblangan ijroçi sifatida ta'riflanadi.

Qöşiqçilar ariya, reçitativ, qöşiq, romans, xor asarlari kabi vokal musiqani ijro etadi. Ular musiqa asbobi hamrohligida yoki hamrohliksiz kuylaşi mumkin. Qöşiqçi yakkaxon ijroçi sifatida çiqişi, xor kabi jamoada qatnaşişi mumkin. Hamrohlik bitta asbobdan simfonik orkestr yoki katta estrada orkestrigaça bölişi mumkin.

Qöşiqçilar odatda bitta musiqa janri, masalan klassik yoki rok atrofida faoliyat quradi; bir neça janrda muvaffaqiyat qozonganlar ham bor. Rus tilidagi manbada janr böyiça opera, kamer, jaz, estrada, xalq, rok qöşiqçilari, bard, şanson ijroçisi, xorist va reper keltirilgan.

Ingliz tilidagi manbaga köra, kuylaş repdan farq qiladi: repda ritm sözlar bilan boğlanadi, lekin sözlar muayyan balandlikdagi tovuşlarda kuylanmaydi, aytiladi. Ba'zi rep ijroçilari kuylaş bilan repni birga qöllaydi.

Özbek tilidagi manbada vokalçi qöşiqçidan farqlanadi: vokalçi ovozini kengroq ma'noda işlatadi, masalan xorda kuylaydi yoki rep öqiydi. Özbek an'anasida ijro turiga qarab yallaçi, satang yoki xalfa, aşulaçi nomlari işlatiladi; xalq orasida e'tibor qozongan ijroçi xofiz deyiladi.

Ingliz tilidagi manbada kuylaş musiqiy ifodaning eng qadimgi şakli ekani, inson ovozini ba'zilar birinçi musiqa asbobi deb hisoblaşi aytilgan. Rus tilidagi manbaga köra, barokko musiqasida köp rollar kastratlar — öspirinlikda ovozi özgarmasligi uçun operatsiya qilingan erkaklar — uçun yozilgan. Hozirgi ijroda bunday rollarni falset texnikasini yaxşi egallagan qöşiqçi ijro etişi mumkin.

Ingliz tilidagi manbaga köra, kuylaşda yuksak natijaga erişiş vaqt, sadoqat, ta'lim va muntazam maşq talab qiladi. Professional qöşiqçilar odatda faoliyati davomida vokal murabbiylari yoki ovoz ustozlaridan ta'lim oladi.

Özbek tilidagi manbaga köra, aşulaçi ovoz imkoniyatlarini egallaş, ulardan töliq foydalana biliş va aşula yöllarini örganişda yuksak malaka hosil qiliş orqali yetişadi. Ovozi va ijro uslubi (işkamiy, binigiy, gulligiy) turliça bölişi mumkin.

Ovozlar klassik musiqada diapazoniga va jinsiga qarab tasniflanadi. Ayollar: soprano, mezzo-soprano, kontralto. Erkaklar: tenor, bariton, bas; ingliz tilidagi manbada kontrtenor ham qöşilgan. Zamonaviy musiqada yagona rasmiy tasnif tizimi yöq.