Dinmuhammad Qönayev
SaqlaşBoşqa nomlari: Dinmukhamed Konayev
Öqiş: 2 daqiqa
Dinmuhammad (Dimaş) Ahmedoviç Qönayev (1912–1993) — sovet davlat va partiya arbobi, kon muhandisi, Qozoq SSR Fanlar akademiyasi akademigi. U 1960–1962 va 1964–1986-yillarda Qozoğiston Kommunistik partiyasi Markaziy Qömitasining birinçi kotibi bölgan.
Hayoti
1,3Qönayev 1912-yil 12-yanvarda Vernıy şahrida (hozirgi Olmota) tuğilgan. Özbekça Vikipediyaga köra, vafot joyi Olmota, rus Vikipediyasiga köra esa Olmati viloyatidagi Akşi qişloği. Rasmiy tarjimai holga köra, ota-bobolari çorvaçilik bilan şuğullangan. Otasi Ahmed (Minliahmed) Jumabayeviç (1886–1976) savdo va qişloq xöjaligi taşkilotlarida işlagan, onasi Zaure Bayirovna (1888–1973) kambağal dehqon oilasida tuğilgan. Rus Vikipediyasiga köra, u Katta juzning Ysty qabilasi Oyiq uruğidan bölgan; öz kitobida ajdodlarini Katta juzdagi Baydibekdan boşlanadi, deb yozgan.
Olmotadagi 14-maktabni tugatgan, maktab bilan birga Gosplanda statistikçi bölib işlagan. 1931-yilda Moskvaga jönatilib, Rangli metallar va oltin institutida öqigan, 1936-yilda kon muhandisi bölib bitirgan. Ikkinçi jahon uruşi boşida kon va ruda boşqarmalarida rahbarlik lavozimlarida işlagan. 1939-yildan KPSS a'zosi edi.
Faoliyati
1,3- 1942–1952: Qozoq SSR Xalq komissarlari Kengaşi raisining örinbosari.
- 1952–1955: Qozoq SSR Fanlar akademiyasi prezidenti.
- 1955–1960: Qozoq SSR Vazirlar Kengaşi raisi.
- 1960–1962: Qozoğiston KP birinçi kotibi. Ingliz Vikipediyasiga köra, bu lavozimni egallagan birinçi qozoq edi.
- 1962–1964: yana Vazirlar Kengaşi raisi.
- 1964–1986: Qozoğiston KP birinçi kotibi.
Ingliz Vikipediyasiga köra, 1962-yilda Xruşçyovning Qozoğistonning janubiy yerlarini Özbekistonga beriş rejasiga qarşi çiqqani uçun lavozimdan olingan. Leonid Brejnev bilan yaqin aloqada bölgan, KPSS Siyosiy byurosining a'zoligiga 1967-yilda nomzod, 1971-yilda tölaq a'zo bölgan. Uç marta Sotsialistik Mehnat Qahramoni (1972, 1976, 1982) bölgan.
Uning rahbarligi davrida Qozoğiston iqtisodiyoti SSSRdagi eng yirik uçta iqtisodiyotdan biriga aylangan. Moskva davlat universiteti ma'lumotiga köra, respublikaning işlab çiqariş salohiyati 700 foizdan ortiq oşgan. Olmotada Medeo sport majmuasi, Milliy kutubxona, Köktobe teleminorasi va boşqa obyektlar qurilgan.
Iste'foga çiqişi va oxirgi yillari
1,31986-yil 16-dekabrda Qozoğiston KP MQ plenumida lavozimidan böşatilib, örniga Gennadiy Kolbin saylandi. Bu Jeltoqsan voqealariga sabab bölgan. 1987-yilda Siyosiy byurodan va KPSS MQdan çiqarildi. Rus Vikipediyasiga köra, keyin u norasmiy uy qamoğida bölgan, bu çeklov 1990-yilda bekor qilingan. 1993-yil 22-avgustda yurak xurujidan vafot etgan va Olmotadagi Kensay qabristoniga dafn etilgan.
Xotirasi
1,3Astana, Olmota, Taraz, Taldiqorgan kabi şaharlarda köçalarga uning nomi berilgan, Katta Olmota kanali va Olmotadagi konçilik instituti uning nomini olgan. 2022-yilda Kapşagay şahri Qönayev deb qayta nomlangan. Toşkentdagi uning nomidagi köça keyinçalik Mirobod köçasi deb qayta nomlangan. Olmotada uning uy-muzeyi (2002) va yodgorlik muzey-kvartirasi (2012) oçilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Dinmuhammad Qönayev // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1170 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APADinmuhammad Qönayev. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1170
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1170
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q1226580wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.