Saken sayfullin
SaqlaşBoşqa nomlari: Saken Seyfullin
Öqiş: 2 daqiqa
Saken Sayfullin (asl ismi Saidvaqqos; rusça manbada Saduakas) — qozoq yozuvçisi, şoiri va davlat arbobi. U Qozoğiston Yozuvçilar uyuşmasining asosçisi bölgan, 1930-yillar oxirida qatağon qilingan va keyinçalik oqlangan.
Hayoti
13Uzbekça Vikipediyaga köra, Sayfullin 1894-yil 6-dekabrda Oqmöla viloyati Nilda volostida tuğilgan. Rus va ingliz manbalarida esa tuğilgan sana 1894-yil 15-oktabr deb körsatilgan; rus manbasida joy Oqmöla uyezdidagi köçmançi ovul (hozirgi Qarağandi viloyati Şet tumani) deyiladi. U 1905–1908-yillarda Spassk mis eritiş zavodi qoşidagi rus-qozoq maktabida, söng Oqmöladagi boşlanğiç va uç sinfli şahar bilim yurtida öqigan. 1913-yil 21-avgustda Omskdagi öqituvçilar seminariyasiga kirgan.
Omskda u «Birlik» nomli qozoq yoşlari jamiyati rahbarlaridan biri böldi. 1914-yilda «Ötgan kunlar» şe'rlar töplami çop etildi. 1916-yilda Bugula maktabida dars bera boşladi. 1917-yil fevral voqealaridan keyin Oqmölada «Yoş qazaq» jamiyatini tuzdi va «Tirikçilik» gazetasini naşr ettirişda iştirok etdi. Sovet hokimiyati örnatilgaç, Oqmöla Sovdepi prezidiumi a'zosi va xalq maorif komissari böldi, 1918-yil fevralda partiyaga qabul qilindi.
1918-yil iyunda oqgvardiyaçilar töntarişi çoğida hibsga olindi. Rus manbasiga köra, u ataman Annenkovning «ölim vagoni»da 47 sutka böldi, Omsk qamoqxonasidan qoçib, 1919-yil iyulda ovuliga yetib bordi.
Davlat va pedagogik faoliyati
13Uzbekça manbaga köra, u Qozoğiston ASSR maorif xalq komissari (1922) va Xalq Komissarlari Soveti raisi (1922–25) bölgan. Keyin «Enbekşi qazaq» gazetasi va «Adabiyot maydoni» jurnalida muharrirlik qildi, Qizilörda xalq maorif institutida (1925–28), Toşkentda (1927–28) va Qozoq pedagogika institutlarida (1930–37) dars berdi. Rus manbasiga köra, 1934-yilda Qozoğiston Yozuvçilar uyuşmasining birinçi qurultoyida uyuşma asosçisi sifatida kiriş sözi bilan çiqdi; 1936-yil 26-mayda qozoq yozuvçilari orasida birinçi bölib Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlandi.
Ijodi
13Sayfullin «Asov tulpor» (1922), «Dömbira» (1922), «Ekspress» (1926), «Turmuş tölqinida» (1928) şe'riy töplamlari, «Kökçetov», «Çöloq sayğoq», «Ayrilgan oqquşlar», «Çjan Saolin» dostonlari, «Baxt yölida» va «Qizil şunqorlar» pyesalari muallifi. «Top yöl, toyğoq keçuv» tarixiy-memuar romani (1927), «Oyşa», «Yer qazuvçilar», «Mevalar» qissalari, qozoq adabiyoti va folklori haqidagi maqolalari bor. U «mayakovskiyça» erkin şe'r tuzilişini qozoq şe'riyatiga olib kirgan. Rus manbasiga köra, 1932-yilda qozoq adabiyoti tarixining birinçi qismi oliy öquv yurti darsligi sifatida çiqdi.
Qatağon va oqlanişi
13Rus manbasiga köra, u 1937-yil 24-sentabrda Olmaotada NKVD tomonidan hibsga olingan, 1938-yil 25-fevralda hukm qilingan va 25-aprelda otib taşlangan; 1957-yil 21-martda SSSR Oliy sudi Harbiy kollegiyasi tomonidan jinoyat tarkibi yöqligi sababli oqlangan. Inglizça manba ham ölim sanasini 1938-yil 25-aprel deydi. Özbekça Vikipediyada esa ölim sanasi 1939-yil 2-mart, joyi Olmaota deb berilgan; bu sana boşqa manbalarga zid.
Xotirasi
13Rus manbasiga köra, uning nomi Astanadagi universitetga, Qarağandidagi dramatik teatrga, köça, posyolka va maktablarga berilgan; 1988-yilda Saken Sayfullin davlat muzeyi oçilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Saken sayfullin // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1221 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASaken sayfullin. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1221
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1221
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q1046204wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.