Georgiy Yungvald-Xilkeviç

Georgiy Emilyeviç Yungvaldxilkeviç (1934-yil 22-oktyabr – 2015-yil 11-noyabr) — sovet va rus kinorejissyori, ssenariynavis, prodyuser va rassom. U 1966-yildan 2009-yilgaça 22 ta kinofilm va telefilmga rejissyorlik qilgan. Eng köp Aleksandr Dyuma asarlari asosidagi filmlari bilan tanilgan.

U 1934-yil 22-oktyabrda Toşkentda tuğilgan. Rusça Vikipediyaga köra, ota-onasi Toşkentga «qatağondan qoçib» kelgan. Onasi Nina Ivanovna Buyko balerina bölgan; onasi tomondan bobosi Ivan Petroviç Buyko podşoh armiyasida polkovnik va Varşava komendanti bölib, 1917-yilda bolşeviklar tomoniga ötgan. Otasi Emil Iosifoviç Yungvaldxilkeviç teatr rejissyori, Özbek opera va balet teatrining asosçilaridan biri edi. Ota tomondan bobosi polşalik zodagonlar oilasidan bölib, temir yöllarga egalik qilgan.

14 yoşida sport bilan şuğullanayotib oyoğini jarohatlagan, natijada ostit (osteomiyelit) bilan kasallanib, tört yil davomida deyarli harakatsiz gipsda yotgan. Şu davrda Dyuma va Balzak asarlarini öqigan; öz intervyusida Dyuma asarlari «ongini jinnilikdan qutqargan»ini aytgan.

1956-yilda Toşkent arxitektura institutini, 1963-yilda Ostrovskiy nomidagi Toşkent teatr va rassomlik institutini tamomlagan. Toşkent teatrlarida, «Özbekfilm» va «Tojikfilm»da rassom bölib işlagan, Toşkent myuzik-xollining badiiy rahbari bölgan. 1990-yilda Moskvaga köçib ötgan.

1966-yilda ssenariynavislar va rejissyorlar uçun oliy kurslarni tugatgan va Odessa kinostudiyasida «Kamalak formulasi» fantastik komediyasi bilan rejissyorlik debyutini qilgan. 1969-yilda ikki film çiqargan; ulardan biri — «Xavfli sayohatlar» unga ilk şuhrat keltirgan. Asosiy rollarni Vladimir Visotskiy, Nikolay Grinko va Efim Kopelyan ijro etgan. 1971-yilda suratga olgan «Derzost» filmi Praga kinofestivalida diplom bilan taqdirlangan.

Butunittifoq şuhratini 1978-yilgi «D'Artanyan va uç muşketyor» kinoepopeyasi keltirgan; film sovet kinosi klassikasiga aylanib, Mixail Boyarskiyni maşhur qilgan. Keyingi asarlari orasida «Ah, Vodevil, Vodevil…» (1979), «Möjizalar fasli» (1985), «Kamalak tepasida» (1986), «If qal'asi mahbusi» (1988) va «Odessada yaşaş san'ati» (1989) bor. Inglizça Vikipediyaga köra, muşketyorlar turkumining sönggi filmi 2007-yilda suratga olinib, 2009-yilda namoyiş etilgan va qattiq tanqidga uçragan.

1997-yilda Yuriy Kuklaçyovning Muşuklar teatrida boş rejissyor, ssenariy muallifi va rassom bölgan. Odessa, Moskva, Toşkent va Parij teatrlarida spektakllarni bezagan, 2003-yildan Satira teatrida işlagan. 1997-yilda Igor Najiev ijrosidagi «Qizil gul» qöşiğiga klip suratga olgan. Qizi Natalya bilan «Bizning kino. Kadr ortida» avtobiografik kitobini yozgan (Sentrpoligraf, 2000). U Aleksandr Trofimov, Sergey Şniryov, Anna Samoxina kabi aktyorlarni birinçi marta suratga olgan.

Uçinçi rafiqasi — aktrisa Nodira Mirzayeva (1969-yilda tuğilgan). Qizlari: Natalya (1960) va Nina (1997). Rus manbasiga köra, birinçi rafiqasi Svetlana Markova, ikkinçisi Tatyana Çernova edi.

2015-yil 15-oktyabrda Muşuklar teatrining 25 yilligiga bağişlangan spektaklni taqdim etgan; bu uning oxirgi omma oldidagi çiqişi bölgan. U 2015-yil 11-noyabrda 82 yoşida Moskvada Botkin kasalxonasida yurak yetişmovçiligidan vafot etgan va Troyekurovskoye qabristoniga dafn qilingan.

U Rossiya SFSR (1990) va Ukrainada (1995) xizmat körsatgan artist unvoniga sazovor bölgan.