Abduqodir Örazbekov
SaqlaşBoşqa nomlari: Abdukadyr Urazbekov
Öqiş: 2 daqiqa
Abduqodir Örazbekov (qirğizça: Abdikadir Orozbekov; 1889 — 1938) — qirğiz siyosiy va davlat arbobi. U 1927–1937-yillarda Qirğiziston ASSR Markaziy Ijroiya Qömitasi Prezidiumi raisi bölgan, 1937-yilda esa Qirğiziston SSR Markaziy Ijroiya Qömitasining birinçi raisi böldi.
Hayoti
1,3Örazbekov 1889-yilda Farğona viloyatidagi Ohna qişloğida (rus manbasiga köra Marğilon uyezdi, Yaukesek-Boston volosti) ttuğilgan. Ingliz tilidagi manbaga köra, qişloği hozirgi Qirğizistonning Batken viloyati Qadamjoy tumanida joylaşgan. U dehqon oilasidan çiqqan, erta yetim qolgan. Rus manbasiga köra, heç qayerda öqimagan, rus tilini mustaqil örgangan va nonvoy bölib işlagan.
1916-yilda çaqiruvga qarşi «Andijon qözğolon»ida qatnaşdi. 1917-yil yanvarida nonvoylar iş taşlaşini uyuştirgani uçun hibsga olindi. 1918-yil avgustida kommunistik partiyaga (RKP(b)) a'zo böldi. 1918–1919-yillarda Farğona viloyat Kengaşi va Marğilon uyezd ijroiya qömitasi a'zosi etib saylandi.
Fuqarolar uruşi davrida 1919–1920-yillarda Farğona Qizil gvardiyasi ştabida oddiy jangçi bölib xizmat qildi, qişloq xöjalik kommunalarini taşkil etdi va bosmaçilarga qarşi özini-özi himoya qiliş otryadlariga rahbarlik qildi. 1920–1923-yillarda volost va tuman inqilobiy qömitalarida işladi, 1924-yilda Marhamat tuman ijroiya qömitasiga raislik qildi. 1924-yil oxiridan Öş okrug yer bölimi mudiri, 1925-yil martidan Öş okrug partiya qömitasining mas'ul kotibi böldi. 1925–1927-yillarda Qora-Qirğiz viloyati Viloyat Kengaşi Ijroiya qömitasi raisi lavozimida işladi.
Faoliyati
1,31927-yil 12-martdan 1937-yil 16-sentyabrgaça Qirğiziston ASSR, keyinçalik SSR Markaziy Ijroiya Qömitasi Prezidiumiga raislik qildi. Rus manbasiga köra, bu yillarda Qirğizistonda önlab sanoat korxonalari va maktablar qurilgan, aholi savodxonligi 68 foizga yetgan. Ingliz tilidagi manbaga köra, u yangi qirğiz alifbosini işlab çiqiş markaziy komissiyasiga va uysiz bolalarga yordam jamğarmasiga rahbarlik qilgan; uning davrida qirğiz va rus drama teatrlari, bir qança oliy öquv yurtlari va Qirğiziston davlat filarmoniyasi oçilgan. 1932-yil 3-mayda Mehnat Qizil Bayroği ordeni bilan taqdirlangan; 1924-yilda Turkiston «Oltin nişoni»ni olgan.
Qatağon va oqlanişi
1,31937-yil sentyabrida Örazbekov partiya MQ tarkibidan çiqarilib, partiyadan ham öçirildi hamda «ikki yoqlama millatçi» degan asossiz ayb bilan hibsga olindi. 1938-yilda Oliy sud Harbiy kollegiyasi tomonidan hukm qilinib, Toş-Dobo qişloği yaqinida otib taşlandi. 1956-yil 21-mayda vafotidan keyin oqlandi.
Merosi
1,3Bişkekdagi markaziy köçalardan biri uning nomi bilan atalgan, Puşkin köçasida haykaltaroş Aydarbek Usukeyev yaratgan byust örnatilgan. 2014-yilda Qirğiziston poçta markasi çiqarilgan. 2019-yilda tuğilganining 130 yilligi munosabati bilan Ohna qişloğida yodgorlik qöyildi. Rus manbasiga köra, 2024-yilda vafotidan keyin «Qirğiz Respublikasi Qahramoni» unvoniga sazovor bölgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Abduqodir Örazbekov // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1516 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APAAbduqodir Örazbekov. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1516
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1516
Zamondoşlari
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q4665217wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.