Said Alim
SaqlaşBoşqa nomlari: Said Mir Muhammad Olimxon · Mohammed Alim Khan
Öqiş: 2 daqiqa
Said Mir Muhammad Olimxon (1880–1944) — Buxoro amirligining oxirgi manğit hukmdori. 1920-yilda Qizil Armiya Buxoroni egallagaç, Afğonistonga qoçib ketgan va öşa yerda vafot etgan.
Hayoti
13Olimxon 1880-yilning 3-yanvarida Buxoroda tuğilgan. Otasi amir Abdulahad edi. Özbek Vikipediyasiga köra, u 13 yoşida otasi tomonidan davlatni boşqariş va harbiy bilimlarni örganiş uçun Sankt-Peterburgga yuborilgan, Nikolaev kadet korpusida tahsil olgan. Özbekça manbada qaytiş yili 1896 va 1897 deb turliça körsatilgan; rus va ingliz manbalarida u 1896-yilda Buxoroga valiahd sifatida qaytgani aytiladi.
Ikki yildan söng Nasaf (hozirgi Qarşi) hokimi etib tayinlangan. Özbekça Vikipediyada bu lavozimda 12 yil işlagani aytilgan. Keyin Karmana viloyatini boşqargan. Özining „Buxoro xalqining hasrati tarixi“ asarida Nasafdagi hokimligi davrida Qaşqadaryo ustiga köprik qurdirgani va madrasalar bunyod etgani haqida yozgan.
Hukmdorligi
13Otasi vafotidan keyin taxtga ötirgan. Sana manbalarda turliça: özbekça Vikipediyada Abdulahad 1910-yil 22-dekabrda vafot etgan va Olimxon 30-dekabrda taxtga ötirgan; rusça Vikipediyada otasi 1911-yil 7-yanvarda vafot etgan, Olimxon 1911-yil 10-yanvardan 1920-yil 30-avgustgaça hukmronlik qilgan; inglizça Vikipediyada hukmronlik 1911-yil 3-yanvardan boşlangan. Vafot sanasi ham ikki xil: rusça va özbekça manbalarda 1944-yil 5-may, inglizçada 28-aprel.
Hukmronligining boşida u sovğa olmasligini e'lon qilgan va amaldorlarga pora oliş hamda soliqni öz manfaatiga işlatişni taqiqlagan. Biroq amaldorlar zöravonligi davom etgan. Rossiya imperiyasi bilan qaramlik munosabatlariga qaramay, u içki işlarda amir maqomini saqlagan. Rossiya tomonidan unga general-mayor (1911) va general-leytenant (1915) unvonlari berilgan. Rus manbasiga köra, Sankt-Peterburgdagi jome masjidi va Buxoro amiri uyi amir mablaği hisobiga qurilgan.
Otasi davridan amirlikda jadidlar harakati paydo bölgan. 1917-yildan keyin jadidlarning bir qismi hibsga olingan, ba'zilari şariat böyiça jazolangan; Sadriddin Ayniy ham şunday jazoga hukm qilingan. Köpçilik Samarqand va Toşkentga ketgan. Turkiyalik tarixçi Nurettin Hatinoğlu amirni salbiy tasvirlovçi fikrlar siyosiy maqsadlarda yuritilgan, deb hisoblaydi; Fitrat esa uning Qarşidagi hokimligini işlarga e'tiborsizlik deb baholagan.
Qoçişi va vafoti
131920-yilda Qizil Armiya Buxoroni egallagaç, amir avval amirlikning şarqiga, söng Afğonistonga qoçgan. Surgunda qoraköl savdosi bilan tirikçilik qilgan; ba'zi ma'lumotlarga köra, bosmaçilikni qöllab-quvvatlagan. Keksaligida deyarli kör bölib qolgan, SSSR talabi bilan bank hisoblari yopilgan. Kobulda vafot etgan.
Oilasi
13Avlodlari soni haqida ma'lumotlar zid: özbekça Vikipediyada qariyb 3000 kişi, rus va ingliz Vikipediyasida taxminan 500 kişi deyiladi. 1920-yilda uç kiçik öğli — Sultonmurod, Şohmurod va Rahimxon — Buxoroda qolib, Moskvadagi bolalar uyiga joylaştirilgan. Şohmurod 1929 yoki 1930-yilda otasidan oçiq xat bilan voz keçgan, Qizil Armiyada xizmat qilgan va uruşda oyoğidan ayrilgan.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Said Alim // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/1151 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APASaid Alim. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/1151
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/1151
Hayot yöli 4 bekat · Globusda köriş →
Buxoro 1880–1893 · 13 yil
Buxoroda tuğilgan va bolaligini ötkazgan, Mir Arab madrasasida boşlanğiç ta'lim olgan.
Manba: https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B5%D0%B8%D0%B4_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC-%D1%85%D0%B0%D0%BDSankt-Peterburg 1893–1896 · 3 yil
Otasi yuborgani bois Nikolaev kadet korpusida harbiy va davlat boşqaruvi ilmini örgandi.
Manba: https://uz.wikipedia.org/wiki/Said_OlimxonBuxoro 1896–1898 · 2 yil
Rossiyadan valiahd sifatida qaytib, ikki yil otasining boşqaruvida yordam berdi.
Manba: https://en.wikipedia.org/wiki/Sayyid_Mir_Muhammad_Alim_KhanQobul 1944
Vafot etdi
Zamondoşlari
Manbalar
4 ta manba- 1Wikidata: Q558626wikidata.org · 5 ta fakt manbasi
- 2https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B5%D0%B8%D0%B4_%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC-%D1%85%D0%B0%D0%BDru.wikipedia.org
- 3https://uz.wikipedia.org/wiki/Said_Olimxonuz.wikipedia.org
- 4https://en.wikipedia.org/wiki/Sayyid_Mir_Muhammad_Alim_Khanen.wikipedia.org
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.