Dengiz biologiyasi
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Dengiz biologiyasi (okean biologiyasi) — dengizda yaşovçi organizmlar hayotini örganuvçi fan. U biologiya va okeanologiyaning bölimi, rusça manbada esa gidrobiologiyaning bir qismi sifatida ta'riflanadi.
Nimani örganadi
13Dengiz biologiyasi turlarni taksonomiyasiga köra emas, yaşaş muhitiga köra tasniflaydi. Şu sababli unga faqat dengizda yaşovçi organizmlar emas, hayoti dengiz bilan boğliq boşqa organizmlar ham kiradi.
Okean Yer yuzasining taxminan 71 foizini egallaydi. Yer yuzidagi hayotning katta qismi okeanda yaşaydi, lekin aniq uluşi noma'lum, çunki köp turlar hali topilmagan. Hayot okean yuzasidan eng çuqur joylargaça uçraydi. Örganiladigan yaşaş joylariga estuariylar, marjon riflari, laminariya örmonlari, dengiz ötlari yaylovlari, gidrotermal manbalar, qirğoq suvi toşloqlari hamda oçiq okean kiradi. Eng çuqur ölçangan joy — Mariana çökmasi (10 924 m).
Yaşaş joyiga qarab organizmlar suv qatlamida yaşovçi pelagik (plankton va nekton) va okean tubida yaşovçi bentos guruhlariga bölinadi. Örganiladigan organizmlar mikroskopik fito- va zooplanktondan 25–32 metrgaça uzunlikdagi kitsimonlargaça böladi. Okeanda hayvonlarning deyarli barça sinflari vakillari uçraydi, köp sinflar esa faqat okeanda ma'lum. Okean unumdorligiga fitoplankton eng katta hissa qöşadi.
Dengiz hayoti oziq-ovqat, dori-darmon va xom aşyo beradi, kislorod aylanişida va iqlimni tartibga solişda iştirok etadi. Qirğoqlarning şakllanişi va himoyasiga ham ta'sir qiladi.
Tadqiqotga hissa qöşganlar
13Rusça manbaga köra, okean biologiyasini örganişga V. G. Bogorov, L. A. Zenkeviç (SSSR), J. D. Ayzeks, V. M. Çapmen (AQSH), K. E. Lukas (Buyuk Britaniya), R. Marumo (Yaponiya), Jak-Iv Kusto (Fransiya) va boşqalar katta hissa qöşgan.
Tarmoqlari
13Dengiz ekologiyasi dengiz organizmlarining bir-biri va muhit bilan özaro ta'sirini örganadi. Biologik okeanografiya esa organizmlar okeanning fizik, kimyoviy va geologik tizimiga qanday ta'sir qilişini va undan qanday ta'sirlanişini tadqiq etadi. U asosan okeandagi mikroorganizmlarga, plankton xilma-xilligiga, unumdorligiga, uglerod aylanişidagi roliga va tarqalişiga e'tibor qaratadi. Inglizça manbaga köra, biologik okeanografiya oziq zanjirini pastdan yuqoriga, dengiz biologiyasi esa yuqoridan pastga qarab örganadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Dengiz biologiyasi // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/2370 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APADengiz biologiyasi. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/2370
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/2370
Manbalar
1 ta manba- 1Wikidata: Q7173wikidata.org · 2 ta fakt manbasi
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.