Muhammad Ali (yozuvçi)

Muhammad Ali (asl ismi Muhammad Ali Ahmedov; 1942-yil 1-mart, Andijon viloyati, Böz tumani) — özbek şoiri, nosiri, tarjimon va jamoat arbobi. Özbekiston xalq yozuvçisi (1992), filologiya fanlari nomzodi (1992). U ayniqsa tarixiy mavzudagi romanlari — «Sarbadorlar» va Amir Temur haqidagi «Uluğ saltanat» bilan tanilgan.1

ÖzME'ga köra, Muhammad Ali 1966-yilda Moskvadagi Maksim Gorkiy nomidagi Adabiyot institutini tamomlagan. Özbekça Vikipediyaga köra, undan oldin Andijon va Farğona maktablarida öqituvçilik qilgan. Mehnat faoliyatini «Şarq yulduzi» jurnalida adabiy xodim sifatida boşlagan, söng Ğafur Ğulom nomidagi Adabiyot va san'at naşriyotida muharrir, bölim mudiri va 1982–1985-yillarda boş muharrir bölgan. 1985–1988-yillarda Özbekiston televideniyesida boş muharrir lavozimida işlagan.

1990-yillarda Toşkent davlat universitetida etika va estetika kafedrasini boşqargan, keyin yana naşriyotda özbek adabiyoti tahririyatiga rahbarlik qilgan. 1999–2003-yillarda «Oltin meros» xalqaro xayriya jamğarmasi boşqaruvi raisi, 2003-yildan esa Xalqaro Amir Temur xayriya jamğarmasi raisi bölgan. Özbekça Vikipediyaga köra, 2013–2017-yillarda Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasini boşqargan.

Muhammad Ali ijodini şe'riyatdan boşlagan. ÖzME uning «Şafaq» (1968), «Otalar yurti» (1970), «Oq nur» (1977), «Sen bir gulsan» (1989), «Ona duosi» (1994) kabi töplamlarini qayd etadi. «Maşrab» dostonida şoir Boborahim Maşrabning fojiaviy taqdirini qalamga olgan, «Zaminda yaşaymiz», «Muhabbat» va «Beşgul» dostonlari esa zamonaviy mavzularga bağişlangan.

Uning yirik asari — «Boqiy dunyo» şe'riy romani (1981) 19-asr oxiri va 20-asr boşidagi özbek hayotini, xususan 1916-yilgi Jizzax qözğoloni voqealarini tasvirlaydi; romanda Dukçi Eşon obrazi yaratilgan. Özbekça Vikipediyaga köra, asar rus tiliga ham tarjima qilinib, 1984-yilda naşr etilgan. Nasrdagi ilk yirik asari — «Sarbadorlar» romani (ÖzME uni 1989-yilga, özbekça Vikipediya 1997-yilga nisbat beradi) 14-asrdagi xalq harakatiga bağişlangan. «Uluğ saltanat» tarixiy epopeyasida Amir Temur siymosi, uning adolatparvarlik, jasorat va vatanparvarlik fazilatlari 14-asr voqealari fonida körsatilgan; özbekça Vikipediyaga köra, asar 2003–2013-yillarda tört kitob bölib çiqqan. Muallif «Men körgan Amerika» (2000) kabi publitsistik asarlar ham yozgan.

Muhammad Ali tarjimon sifatida hind eposi «Ramayana»dan parçalar, qoraqalpoq dostoni «Şahriyor», Bayron, Puşkin, Rasul Hamzatov va boşqa şoirlarning asarlarini özbek tiliga ögirgan.

ÖzME'ga köra, u Qoraqalpoğiston Respublikasining Berdaq nomidagi Davlat mukofoti (1984) laureati, «Mehnat şuhrati» ordeni (1999) bilan taqdirlangan. Özbekça Vikipediyaga köra, keyinçalik «El-yurt hurmati» ordenini (2014) ham olgan.