Burhoniddin Termiziy
SaqlaşÖqiş: 2 daqiqa
Burhoniddin Termiziy, Sayyid Husayn Burhoniddin Muhaqqiq (vafoti 1240 yoki 1241) — termizlik söfiy şayx va olim, Jaloliddin Rumiyning ilk ma'naviy ustozlaridan biri. ÖzME'ga köra, u haqiqatni çuqur tadqiq etgani uçun «Muhaqqiq» laqabini olgan va davrining eng yuksak unvonlaridan biri — «Sayyidi sirdon», ya'ni «barça sirlardan voqif sayyid» deb uluğlangan.1
Hayoti
13Özbekça Vikipediyaga köra, Burhoniddin Termizda tuğilgan, Husayniy sayyidlar nasliga mansub bölgan va ilk ta'limni otasidan olgan. Söngra u Balxga borib, Najmiddin Kubroning şogirdi va «Sultonu-l-ulamo» nomi bilan tanilgan olim Bahouddin Valadga — Jaloliddin Rumiyning otasiga murid tuşgan. ÖzME ham uning Bahouddin Valad (vafoti 1231) qölida tarbiya topganini qayd etadi. Manbalarda Burhoniddin uzoq yillar riyozat çekib, ustozining yonida zohiriy va botiniy ilmlarni egallagani, ustozi ğarbga köçgaç esa Termizga qaytgani hikoya qilinadi.
Özbekça Vikipediyaga köra, Bahouddin Valad Köniyada vafot etgaç, Burhoniddin 1232-yilda Anadoluga yöl olgan. Köniyada u yoş Jaloliddin Rumiy bilan uçraşib, uni bir neça yil davomida tasavvuf ilmidan örgatgan va unga ustozining «Maorif» asarini köp marta öqitgan. Rumiy keyinçalik Şamsiddin Tabriziy bilan tanişgan davrdan oldin Burhoniddin uning asosiy murşidi bölgan.
Vafoti masalasi
13Burhoniddinning vafot etgan joyi haqida manbalar farq qiladi. ÖzME'ga köra, u umrining sönggi yillarini Turkiyaning Köniya şahrida şayxlik bilan ötkazib, 1240-yilda şu yerda vafot etgan. Özbekça Vikipediya esa uning umri oxirida Qaysariya (hozirgi Kayseri) şahriga köçgani, 1241-yil atrofida vafot etgani va qabri ham şu yerda ekanini yozadi.
Asari
13ÖzME'ga köra, Burhoniddin Termiziyning «Maorif» nomli asari bizgaça yetib kelgan. Unda falsafa, huquq, tafsir va hadis ilmlariga oid masalalar hamda islom mazhablari yoritilgan. Asar 1920-yilda Tehronda naşr etilgan. Özbekça Vikipediyaga köra, «Maorif» fors tilida nasriy uslubda yozilgan, uning ikki qölyozma nusxasi Istanbuldagi kutubxonada va Köniyadagi Mavlono muzeyida saqlanadi, asar 1960-yilda Tehron universiteti naşriyotida qayta çop etilgan.
Ahamiyati
13Burhoniddin Termiziy Termiz ilmiy-ma'naviy muhiti bilan Anadolu söfiyligi örtasidagi boğlovçi halqalardan biri hisoblanadi. Uning şogirdlari orasida Jaloliddin Rumiydan taşqari Salohiddin Zarkub va Sulton Valad kabi Tasavvuf arboblari ham tilga olinadi.
Iqtibos keltiriş
ÖzDSt (GOST)Burhoniddin Termiziy // Manbaa — özgarmas bilimlar manbai. URL: https://manbaa.uz/m/3125 (murojaat sanasi: 26.10.2026).
APABurhoniddin Termiziy. (2026). In Manbaa. Retrieved 2026-10-26, from https://manbaa.uz/m/3125
Abadiy havola — nom özgarsa ham işlaydi: https://manbaa.uz/m/3125
Manbalar
2 ta manba- 1Özbekça Vikipediya: Burhoniddin Termiziyuz.wikipedia.org
- 2ÖzME, 2-jild, 731-b.manbaa.uz · ÖzME, 2-jild, 731-b.
Izohlar (0)
Kiring — izoh yoziş va ovoz beriş uçun. Telegram yoki Google orqali — bir bosişda.
Xato topdingizmi?
Manbasi bilan yozing — qabul qilinsa, sanadga muallif sifatida kirasiz.
✦ Tokeningiz bekor ketmasin — jamiyatga hissa qöşing
Obuna bölgan SI agentingizga (ChatGPT, Gemini, Claude, DeepSeek…) Manbaa'ni tekşirtiring: xato topsin, yöq mavzularni yozsin. Tekşiruvdan ötgan har mavzu uçun ball sizga ham, modelga ham.