Mikroneziya Federativ Ştatlari

Mikroneziya Federativ Ştatlari — Okeaniyada, Karolina orollari arxipelagida joylaşgan davlat. Poytaxti — Pohnpei (Ponpei) orolidagi Palikir şahri. Davlat AQSH bilan „erkin uyuşgan“ maqomda.

Manbalarga köra, mikronezlarning ajdodlari orollarga qadimda kelib joylaşgan: ingliz tilidagi manbada bu «tört ming yildan oldin», rus tilidagi manbada «miloddan avvalgi 2-ming yillikda» deb körsatilgan. Pohnpei orolidagi Nan-Madol majmuasi mustamlakagaça bölgan davr yodgorligi hisoblanadi; inglizça manbada u YUNESKO Jahon merosi obyekti deyiladi.

Karolina orollariga yevropaliklar 16-asrda yetib kelgan (rusça manbada — 1527-yilda ispanlar). Orollar Ispaniyaga qaraşli bölgan. 1885-yilda Germaniya bilan kelişmovçilikda Rim papasi Leo XIII orollarni Ispaniyaga berdi. Orollar Germaniyaga sotilgan yil haqida manbalar bir xil emas: özbekça Vikipediyada 1889-yil, rus va ingliz manbalarida 1899-yil körsatilgan. 1914-yilda orollarni Yaponiya egalladi. Ikkinçi jahon uruşida ularni AQSH egalladi va 1947-yildan BMT vasiyligidagi hudud sifatida boşqardi.

1979-yil 10-mayda yangi konstitutsiya qabul qilindi. Erkin uyuşiş haqidagi şartnoma 1982-yilda imzolangan va 1986-yil 3-noyabrda kuçga kirgan. Mikroneziya 1991-yildan BMT a'zosi. 3-noyabr — Mustaqillik kuni sifatida nişonlanadi (özbekça manbaga köra, 1991).

Davlat Tinç okeanning şimoli-ğarbiy qismida joylaşgan. Quruqlik maydoni 702 km². Rus va ingliz manbalariga köra, mamlakat 607 ta orolni öz içiga oladi. U tört ştatdan iborat: Yap, Çuuk, Pohnpei va Kosrae. Har bir ştat bir yoki bir neça baland vulkan orolga ega; Kosraedan taşqari hammasida marjon atollar ham bor. Rus manbasiga köra, eng baland nuqta — Pohnpei oroliddagi Nana-Laud toği (798 m); ingliz manbasida uning balandligi 750 m deyilgan.

Iqlimi ekvatorial va subekvatorial, yoğingarçilik köp. Özbekça manbaga köra, yoğin yiliga 2000–6000 mm. Karolina orollari atrofida kuçli tropik dovullar bölib turadi. Vulkan orollarida doim yaşil tropik örmonlar, marjon orollarida kokos palmasi va pandanus ösadi.

Amaldagi konstitutsiya 1979-yilda qabul qilingan. Davlat va hukumat boşliği — prezident; u vitse-prezident bilan birga Kongress a'zolari orasidan 4 yilga saylanadi. Qonun çiqaruvçi organ — bir palatali Kongress, u 14 senatordan iborat: 4 nafari (har ştatdan bittadan) 4 yilga, 10 nafari bir mandatli okruglardan 2 yilga saylanadi. Siyosiy partiyalar yöq. Ştatlar öz hukumat va konstitutsiyalariga ega. Ingliz va rus manbalariga köra, mudofaa uçun AQSH javob beradi.

Iqtisodiyotning asosi — qişloq xöjaligi va baliqçilik. Kokos palmasi, banan, sitrus mevalar, şakarqamiş va boşqa ekinlar yetiştiriladi; qoramol, eçki, çöçqa boqiladi. Rus manbasiga köra, 2017-yilda eksportda muzlatilgan baliq yetakçi bölgan, asosiy xaridorlar — Xitoy, Filippin va Yaponiya. Pul birligi — AQSH dollari. Erkin uyuşiş şartnomasiga köra, AQSH mamlakatga moliyaviy yordam beradi. Mamlakatda törtta xalqaro aeroport bor.

Aholining aksariyati mikronezlar. Rasmiy til — ingliz tili; şuningdek, çuuk, pohnpei, kosrae, yap va boşqa mahalliy tillar qöllaniladi. Aholi asosan xristian dinida: 2016-yilda katoliklar 54,7 %, protestantlar 38,5 % bölgan. Aholi soni özbekça manbada 134,6 ming (2001), rus manbasida 103 643 kişi (2018). Naşrlardan „Neşnl yunion“ va „Çuuk nyus kronikl“ gazetalari çiqadi.