Şuhrat

Şuhrat (taxallusi; asl ismi Ğulom Aminjonoviç Alimov; 1918-yil 19-aprel, Toşkent — 1993-yil 20-iyun, Toşkent) — özbek şoiri, yozuvçisi, dramaturgi va tarjimoni, Özbekiston xalq yozuvçisi. U lirik şe'rlari, dostonlari va repressiya qurbonlari taqdiriga bağişlangan «Oltin zanglamas» romani bilan tanilgan.1

Rusça Vikipediyaga köra, Şuhrat hunarmand oilasida tuğilgan. ÖzME'ga köra, u transport texnikumida (1932–1933), Örta Osiyo transport muhandislari institutida (1934–1936) va Nizomiy nomidagi Toşkent pedagogika institutida (1936–1940) öqigan. Yoşligidanoq Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasida kotiblik vazifasida işlagan.

Ikkinçi jahon uruşi boşlanişidan oldin harbiy xizmatga çaqirilgan. Rusça Vikipediyaga köra, u 1940-yil noyabrdan 1943-yil iyulgaça xizmat qilgan, katta leytenant unvonida Şimoliy Kavkaz frontida jang qilgan. Uruşdan qaytgaç, yoşlar gazetasi va «Şarq yulduzi» jurnalida bölim mudiri bölib işlagan.

1951-yilda Şuhrat qatağon qilingan. Rusça Vikipediyaga köra, u Maqsud Şayxzoda, Şukrullo va Said Ahmad bilan birga «millatçilik faoliyati»da ayblanib, 25 yil ozodlikdan mahrum etilgan va Qozoğistondagi lagerlarda saqlangan. 1955-yilda oqlanib, ozodlikka çiqqan. Keyingi yillarda u adabiy maslahatçi, Adabiyot jamğarmasi direktori (1958), «Şarq yulduzi» jurnalining mas'ul kotibi (1960–1970) lavozimlarida işlagan.

ÖzME'ga köra, Şuhratning ilk asari — 1940-yilda çiqqan «Mehrol» ertak-dostoni; rusça Vikipediya esa «Mehrol»ni 1936-yilgi debyut töplami deb körsatadi. Uruşdan keyin u «Bizning köça» (1947), «Hayot nafasi» (1948), «Balladalar» (1958), «Sening sevging» (1961), «Işqingda yonib» (1964), «Buyuk muhabbat» (1966), «Şaydo köngil» (1976), «Hali tun uzoq» (1984) kabi köplab şe'riy töplamlarini e'lon qilgan. 1960-yillarda «Mardlik afsonasi», «Guldursin», «Jamila», «Quvğindi» singari dostonlar yozgan.

ÖzME uning şe'riyatini nozik lirizm, his-tuyğularning samimiyligi va lirik qahramon içki dunyosining yorqin tasviri bilan ajralib turadi deb baholaydi. Keyingi yillardagi şe'rlarida esa falsafiy mulohazalar — hayot va abadiyat, tabiat va jamiyat, ötmiş va kelajak haqidagi öylar ustunlik qiladi.

Şuhrat «Oila» (1946), «Rustam» (1947), «Baloğat» (1958), «Bir keça fojiasi» (1976) kabi qissalar yozgan. ÖzME'ga köra, frontda körgan vayronalar, mağlubiyat va ğalabalar uni «Şinelli yillar» (1958) romanini yozişga undagan. «Oltin zanglamas» (1965) romanida yozuvçi öz boşidan keçirgan voqealarga tayanib, sovet tuzumi davrida inson huquqlarining poymol etilişini tasvirlagan; e'tiqod, vatanparvarlik va vijdonni inson qadrini belgilovçi asosiy qadriyatlar sifatida talqin qilgan. «Jannat qidirganlar» (1968) romani uning davomi hisoblanadi. ÖzME'ga köra, umrining oxirida u Boborahim Maşrab haqida tarixiy roman ustida işlagan, ammo uni tugata olmagan.

Şuhrat «Beş kunlik kuyov» (1970), «Qöşa qaringlar» (1971), «Ona qizim» (1973) kabi sahna asarlarining ham muallifi.

U Genrix Geyne, Aleksandr Puşkin, Mixail Lermontov, Adam Mitskeviç, Taras Şevçenko va Molla Panah Voqif asarlarini, yapon, vyetnam va ozarbayjon şoirlarining şe'rlarini özbek tiliga ögirgan. Rusça Vikipediyaga köra, Şuhratning özi ham köp asarlari xorijiy tillarga tarjima qilingan.

ÖzME'ga köra, Şuhratga 1978-yilda Özbekistonda xizmat körsatgan madaniyat xodimi unvoni, 1986-yilda Özbekiston xalq yozuvçisi unvoni berilgan (rusça Vikipediyada bu unvon sanasi 1983-yil deb körsatilgan). 2003-yilda u vafotidan söng «Buyuk xizmatlari uçun» ordeni bilan taqdirlangan.